#StawkiArchitektów
Stawki minimalne dla projektów architektonicznych w Polsce — co o tym myślą architekci? Czy są potrzebne, jak powinny być naliczane i ile mogłyby wynosić? Zapytaliśmy przedstawicieli pracowni, zarówno małych, średnich, jak i dużych, deweloperów oraz wykładowców. Jedną z osób, które podzieliły się swoim zdaniem, jest Marcin Kościuch. Co twórca pracowni Ultra Architects sądzi o minimalnych stawkach dla architektów?
Fatalna sytuacja biur architektonicznych w Polsce jest faktem. Na najgorszej pozycji są średnie i małe pracownie, których rentowność i opłacalność są często na granicy przetrwania. Jednocześnie inwestycji, zwłaszcza z sektora mieszkaniowego, przybywa, czyli jest co projektować. W styczniu 2025 roku oddano do użytku więcej mieszkań niż przed rokiem, również liczba tych, których budowę rozpoczęto, jest wyższa (dane GUS). Średnia jakość tego, co powstaje, nie jest jednak zadowalająca. Buduje się szybko, najczęściej po niskich kosztach, ale za to z rekordowo dużym zyskiem. Dlaczego więc w tej branży architekci są jednym z najsłabiej opłacanych ogniw?
Kiedy na tegorocznej Budmie rozmawialiśmy o tym, od czego zależy jakość architektury mieszkaniowej w Polsce, temat wynagrodzeń dla architektów zdominował debatę. Obecny na spotkaniu Mateusz Mastalski, partner w duńskiej pracowni Henning Larsen, zwrócił uwagę na to, że w Danii jakość wynika nie tylko z tradycji, dobrej edukacji architektonicznej społeczeństwa czy solidarności zawodowej architektów, ale również z tego, że mają oni na projektowanie więcej czasu niż w Polsce i są lepiej za swoją pracę wynagradzani. Ta zależność wydaje się oczywista.
Rozpoczynamy więc debatę na temat wynagrodzeń dla architektów w Polsce i o zarobki architektów pytamy Marcina Kościucha.
Marcin KOŚCIUCH — wiceprezes ds. twórczości w poznańskim oddziale SARP na lata 2024–2028.
Pracę dyplomową obronił na Wydziale architektury Politechniki Poznańskiej w roku 1999. W latach 1996–2003 pracował w zespole Studia ADS między innymi nad projektem nowego Terminalu Portu Lotniczego Poznań-Ławica, nowych Hal Międzynarodowych Targów Poznańskich. W roku 2004 wraz z Tomaszem Osięgłowskim założył biuro projektowe Ultra Architects w Poznaniu.
Czy należy wprowadzić gwarantowaną stawkę minimalną za metr kwadratowy projektu? Proszę krótko uzasadnić odpowiedź.
Nie wiem, czy to jest możliwe, ale wiem, że powinniśmy zacząć otwarcie rozmawiać o stawkach, o tym, ile powinna kosztować nasza praca, bo wykonujemy trudny i odpowiedzialny zawód.
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla architektury mieszkaniowej wielorodzinnej?
W zależności od wielkości zadania.
— Obiekty o powierzchni od 1000 do 4500 m² PUM: około 350 złotych.
— Obiekty od 4500 do 10 000 m² PUM: około 300 złotych.
— Obiekty większe niż 10 000 m² PUM: około 280 złotych.
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla domów jednorodzinnych?
600 złotych z wnętrzami, prostym zagospodarowaniem terenu. Plus nadzór: minimum 8 procent.
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla budynków biurowych?
W zależności od wielkości zadania.
— Obiekty o powierzchni od 1000 do 4500 m² PUM: około 350 złotych.
— Obiekty od 4500 do 10 000 m² PUM: około 300 złotych.
— Obiekty większe niż 10 000 m² PUM: około 280 złotych.
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla budynków i przestrzeni publicznych?
Odpowiedź na to pytanie jest trudna ze względu na bardzo różne zadania. Nie da się porównać szpitala z muzeum, ale ważną kwestią jest budżet projektu.
Jeżeli stawka minimalna nie powinna być gwarantowana, to jak wypracować korzystne wynagrodzenia dla architektów?
Przede wszystkim zacznijmy o tym otwarcie mówić, żeby istniał jakiś punkt odniesienia przy składaniu ofert. Oczywiście oferta będzie dostosowana do lokalizacji, specyfiki zadania oraz charakteru i potencjału pracowni.
Czy architekci jako grupa zawodowa powinni mieć związki zawodowe, które zajmowałyby się tylko kwestią wynagrodzeń dla architektów?
To chyba źle sformułowane pytanie, bo takie związki z pewnością zajmowałyby się nie tylko tą kwestią.
Marcin KOŚCIUCH
Ultra Architects
więcej: A&B 4/2025 – RE-USE + stawki architektów,
pobierz bezpłatne e-wydania A&B
