reklama

Tlen dla miasta – uratowane budynki poprzemysłowe w Czempiniu

Kuba Głaz
23 września '21
Dane techniczne

Nazwa:

Centrum Aktywizacji Społecznej TLENOWNIA w Czempiniu

Inwestor:

Urząd Gminy Czempiń

Lokalizacja:

Polska, Czempiń, woj. wielkopolskie

Pracownia:

Pracownia Projektowa J.P. Woźny

Zespół projektowy:

arch. Przemysław Woźny, główny projektant

arch. Magda Mackiewicz-Adamczewska

arch. Agnieszka Bielecka

arch. Joanna Wystańska-Woźny

Konstrukcja:

Karol Zimny

Kasper Zimny

Instalacje sanitarne:

Piotr Osieka

Robert Wiśniewski

Instalacje elektryczne i słaboprądowe:

Dawid Grzybek

Marcin Łukowiak

Sieci zewnętrzne:

Maria Sacha

Lucyna Frelek

Akustyka:

Piotr Z. Kozłowski (Pracownia Akustyczna Kozłowski sp. j.)

Mikołaj Pawelec

Bartłomiej Konik

Zieleń:

Joanna Mrowińska

Drogi:

Krystyna Łuczak

Wykonawcy:

PB Kontrakt sp. z o.o., sp.k.

Usługi Budowlane Piotr Giera

 

Miały być wyburzone, ale ocalały i służą nowym celom. Budynki dawnej wytwórni tlenu w wielkopolskim Czempiniu pełnią dziś funkcję lokalnego centrum społecznego o nazwie Tlenownia. W skali niewielkiego miasteczka to znacząca i bardzo potrzebna realizacja.

Czempiń – pięciotysięczne miasteczko leżące mniej więcej w połowie drogi między Poznaniem a Lesznem. Od lat 90. zeszłego wieku niszczały tu ceglane zabudowania dawnej wytwórni tlenu i zakładów mechanicznych przy ulicy Nowej, blisko dworca PKP, bezpośrednio obok szkoły podstawowej i naprzeciw czempińskiego urzędu gminy. Zakład produkcji tlenu powstał w tym miejscu sto lat temu, najpierw prywatny, po wojnie – znacjonalizowany i zamknięty pod koniec zeszłego wieku. Budynki popadły w ruinę i przeznaczone były do rozbiórki. Konserwator zabytków wydał zgodę na wyburzenie kompleksu niewpisanego do rejestru, jednak lokalne władze zdecydowały, by uratować stare obiekty i, z użyciem unijnego dofinansowania, stworzyć w nich Centrum Aktywizacji Społecznej „Tlenownia”.

zupełna metamorfoza

Zadanie powierzono poznańskiej Pracowni Projektowej J.P. Woźny. Gotową Tlenownię otwarto pod koniec sierpnia. Zabudowania stoją na długiej, stosunkowo wąskiej i głębokiej działce za ogrodzeniem. Dawnemu pełnemu murowi nadano ażurowy charakter i cały kompleks jest dobrze widoczny od strony ulicy i urzędu. Bryła i kubatura zostały zachowane i oczyszczone z dobudówek. Jedyną zmianą widoczną z zewnątrz jest dobudowa przeszklonego szybu windy i nadbudowa najwyższej kondygnacji o współczesnej formie wyraźnie odróżniającej się od starych murów. Po stronie wschodniej powstał też pasaż przekryty częściowo szklanym dachem między głównym korpusem Tlenowni, a niskimi pawilonami przylegającymi do granicy działki. Po przebudowie i adaptacji obiekt nie przypomina kompletnej rudery, w którą zamienił się po latach zaniedbań.

Tlenownia Czempiń 1

Widok Tlenowni z okien Urzędu Gminy, od strony ul. Nowej

źródło: Urząd Gminy Czempiń

Ważną rolę odgrywa tu zagospodarowanie terenu. Do budynku stojącego w głębi działki prowadzi wyłożony granitem i sjenitem pasaż z ławkami wzdłuż którego zasadzono 10 platanów. Drzewa rosną też w kilku dużych donicach, na tyłach powstała również obszerna pergola, a obok budynku – szklarnia na uprawy. Przed budykiem stanęła rzeźba przedstawiająca Antoniego Jezierskiego - międzywojennego przedsiębiorcy i twórcy Tlenowni. Na elewacji frontowej widnieje stylizowany na lata 20. XX wieku napis TLENOWNIA, charakterystyczny i czytelny, choć nieco za duży. Obok nie ma przecież placówek, wśród których Tlenownia musiałaby się silnie wyróżnić.

Należy za to zadbać o to, by przestrzeń wokół centrum aktywizacji społecznej została optycznie, estetycznie i funkcjonalnie połączona z terenem wokół szkoły i placem (czy też parkingiem) Urzędu Gminy. W ten sposób może powstać interesująca przestrzeń publiczna rozciągająca się od przydworcowych terenów przy ul. Kolejowej po otoczenie urzędu przy ul. Popiełuszki.

Tlenownia Czempiń 3        Tlenownia Czempiń 4

Centrum Aktywizacji Społecznej Tlenownia w Czempiniu, pasaż między głównym budynkiem i bocznymi pawilonami.

fot.: Przemysław Woźny

bez nadmiaru

- Władze chciały postawić na działce jeszcze salę sportową, ale szczęśliwie zrezygnowały z tego zamiaru. Dzięki temu było tu sporo miejsca na urządzenie zieleni i przestrzeni do wypoczynku oraz integracji – mówi główny projektant Przemysław Woźny. Docenia przy tym decyzję gminy, by ratować formę starych budynków. – Udało się nam ocalić ponad trzydzieści procent oryginalnej substancji: przede wszystkim zewnętrznych murów. Reszta to nowe konstrukcje: żelbetowe lub stalowe. Staraliśmy się również zachować jak najwięcej oryginalnych detali, choć nie zawsze kończyło się to sukcesem.

Woźny dodaje, że prace budowlane przy starych obiektach są skomplikowane i wymagają dużego zaangażowania od wykonawców, co - jego zdaniem - w tym przypadku przełożyło się na bardzo dobry efekt końcowy.

Tlenownia Czempiń 2        

Centrum Aktywizacji Społecznej Tlenownia w Czempiniu, po lewej: hol wejściowy, po prawej: jedno z pomieszczeń biblioteki.

fot.: Przemysław Woźny

Na parterze głównego obiektu mieści się wielofunkcyjna sala przeznaczona na cele kulturalne i integracyjne, seanse filmowe, ale i posiedzenia rady miejskiej. Biblioteka zajmuje część parteru i pierwszego piętra. Na ostatniej kondygnacji znajduje się kolejna sala spotkań. Są też miejsca na wynajem m.in. pod gastronomię, tak by w budynku działo się jak najwięcej.

Tlenownia nie jest dużym obiektem, ale skala i jakość przedsięwzięcia i tak są znaczne w porównaniu z wielkością miasteczka. W ten sposób Czempiń podnosi swoją atrakcyjność nie tylko wobec dotychczasowych, ale i przyszłych mieszkańców. Podobnie działają inne podpoznańskie gminy, jak choćby połozona bliżej Poznania Rokietnica, która nowymi budynkami użyteczności publicznej oraz planami stworzenia lokalnego centrum konkuruje z innymi ośrodkami walczącymi o ekonomicznych „uciekinierów” z coraz droższej stolicy województwa.

Jakub GŁAZ

Głos został już oddany

EQUITONE [lunara] - materiał elewacyjny z włókno-cementu
Margate XLDF – cegła klinkierowa o wyjątkowej fakturze oraz barwie
REHAU NA WARSAW HOME
Farby – innowacje 2021