#StawkiArchitektów
Stawki minimalne dla projektów architektonicznych w Polsce — co o tym myślą architekci? Czy są potrzebne, jak powinny być naliczane i ile mogłyby wynosić? Zapytaliśmy przedstawicieli pracowni, zarówno małych, średnich, jak i dużych, deweloperów oraz wykładowców. Swoim zdaniem na ten temat podzielił się z nami Bartłomiej Kisielewski, partner w pracowni Horizone Studio oraz wiceprzewodniczący Miejskiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej w Krakowie. Ile powinny jego zdaniem wynosić minimalne stawki dla architektów?
Fatalna sytuacja biur architektonicznych w Polsce jest faktem. Na najgorszej pozycji są średnie i małe pracownie, których rentowność i opłacalność są często na granicy przetrwania. Jednocześnie inwestycji, zwłaszcza z sektora mieszkaniowego, przybywa, czyli jest co projektować. W styczniu 2025 roku oddano do użytku więcej mieszkań niż przed rokiem, również liczba tych, których budowę rozpoczęto, jest wyższa (dane GUS). Średnia jakość tego, co powstaje, nie jest jednak zadowalająca. Buduje się szybko, najczęściej po niskich kosztach, ale za to z rekordowo dużym zyskiem. Dlaczego więc w tej branży architekci są jednym z najsłabiej opłacanych ogniw?
Kiedy na tegorocznej Budmie rozmawialiśmy o tym, od czego zależy jakość architektury mieszkaniowej w Polsce, temat wynagrodzeń dla architektów zdominował debatę. Obecny na spotkaniu Mateusz Mastalski, partner w duńskiej pracowni Henning Larsen, zwrócił uwagę na to, że w Danii jakość wynika nie tylko z tradycji, dobrej edukacji architektonicznej społeczeństwa czy solidarności zawodowej architektów, ale również z tego, że mają oni na projektowanie więcej czasu niż w Polsce i są lepiej za swoją pracę wynagradzani. Ta zależność wydaje się oczywista.
Kontynuujemy więc debatę na temat wynagrodzeń i o zarobki architektów pytamy Bartłomieja Kisielewskiego.
Bartłomiej KISIELEWSKI — architekt, partner w Horizone Studio. Od 1996 roku pracował jako architekt oraz architekt prowadzący, głównie nad projektami budynków biurowych oraz mieszkalnych w Polsce i w Niemczech. W latach 1996–1997 pracował w Berlinie w biurze Takamatsu + Lahyani Architects Associates, a następnie w Pysall Ruge Architekten. W latach 1998–2002 pracował jako projektant w biurze architektonicznym DDJM w Krakowie, przy licznych obiektach komercyjnych, biurowych i mieszkaniowych. Od 2001 roku posiada uprawnienia do projektowania bez ograniczeń i jest członkiem Małopolskiej Izby Architektów. Od 2024 roku wiceprzewodniczący Miejskiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej w Krakowie.
Czy należy wprowadzić gwarantowaną stawkę minimalną za metr kwadratowy projektu? Proszę krótko uzasadnić odpowiedź.
Można, jako standard wyceny projektów, podobnie jak to ma miejsce w wypadku rozporządzenia o wycenie prac projektowych dla zamówień publicznych. Architekci będą konkurować jakością, a nie ceną.
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla architektury mieszkaniowej wielorodzinnej?
Około 4 procent kosztów realizacji; koszt realizacji stanu deweloperskiego to około 7000 złotych za metr kwadratowy. Projekty wnętrz i opracowania dodatkowe powinny być płatne osobno.
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla domów jednorodzinnych?
Około 8–10 procent kosztów realizacji.
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla budynków biurowych?
Około 4–6 procent, w zależności od zakresu i stopnia skomplikowania.
Ile powinna wynosić stawka minimalna bez branżystów za metr kwadratowy dla budynków i przestrzeni publicznych?
Około 5–8 procent wartości kosztów realizacji, w zależności od skali i stopnia skomplikowania.
Jeżeli stawka minimalna nie powinna być gwarantowana, to jak wypracować korzystne wynagrodzenia dla architektów?
Ujawniać stawki za projekty i omawiać je publicznie. Architekci oferujący projekty za 150 i za 300 złotych za metr kwadratowy oferują w istocie różne produkty. Standardy wykonywania zawodu architekta IARP opisujące zakresy prac są dobrym drogowskazem.
Czy architekci jako grupa zawodowa powinni mieć związki zawodowe, które zajmowałyby się tylko kwestią wynagrodzeń dla architektów?
Nie.
Bartłomiej Kisielewski
Horizone Studio
więcej: A&B 4/2025 – RE-USE + stawki architektów,
pobierz bezpłatne e-wydania A&B
