Nie tak dawno temu PKP udostępniło podróżnym zmodernizowany dworzec kolejowy Łódź Kaliska. Od momentu upublicznienia projekt przebudowy budził emocje, nie zawsze te pozytywne. A co sądzą o nim architekci? Swoją opowieść o łódzkim dworcu w felietonie dla Architektura&Biznes przedstawia Jakub Krzysztofik, założyciel pracowni 3DARCHITEKCI z wizją oraz prezes SARP Oddział Łódź.
Prolog: „Łódź k…”
Młody mężczyzna z plecakiem wychodzi z nowego dworca w Łodzi. Potyka się na śliskim gresie i przeklina pod nosem: Łódź k…
Łódź Kaliska
fot.: Axe © CC BY SA 4.0 | Wikimedia Commons
Retrospekcja I (1991) Otwarte drzwi
Ten młody mężczyzna to nie Adaś Miałczyński. To ja. Chłopak z prowincji, który chciał zostać architektem. Niedawno zburzono stary Dworzec Kaliski. Nigdy go nie widziałem. Był za to obskurny pawilon tymczasowy (stoi do dziś) i budki z hamburgerami. Przyjechałem na „dni otwarte” na Wydział Architektury. Dziekan zachęcił nas do zawodu: budownictwo pierwsze padło, to może pierwsze wstanie. Wstało ostatnie. Łódź k…
Łódź Kaliska — wnętrze
fot.: Zorro2212 © CC BY SA 4.0 | Wikimedia Commons
Retrospekcja II (1994) Postmodernistyczny klejnot
Zanim poszedłem na nowy Dworzec Kaliski, przeczytałem artykuł w branżowym miesięczniku z pięknym kolorowymi zdjęciami i komputerowymi perspektywami zapowiadającymi kolejny etap budowy. Wow! Autorzy: Jan Gorgul (główny projektant) oraz Marek Skórnóg i Wojciech Garszyński (wnętrza) zaprojektowali dworzec, który mnie zachwycił piękną postmodernistyczną fasadą, nawiązująca do palladiańskiego motywu serliany. Wnętrze sklepione świetlikiem oczarowało mnie jak renesansowa bazylika. Wszędzie gresy na podłodze, fasadzie, wnętrzu, Ciekawe dekoracyjne listwy aluminiowe na ścianach. Wspaniale, nowocześnie i dobrym stylu. Wysmakowany, nieprzesadzony postmodernizm. Nie przejarząbkowany.
Wiadomo I etap, jeszcze dużo do skończenia, ale mnie się podoba. Będzie dobrze. Nie było. Dworca nigdy nie ukończono. Wiadukt wschodni zarosły drzewa, zadaszeń peronów nigdy nie zrealizowano w pełni. Łódź k…
Dworzec Kaliski w okresie międzywojennym
fot. Wikipedia Archiwum Włodzimierza Pfeiffera.jpg
Retrospekcja III (2012) Ja bym to zrobił inaczej
Znajomy architekt: — Ja tego Jankowi nigdy nie daruję! — Czego? — pytam. — Tego, że wyburzył stary Dworzec Kaliski. Kolejny krytykant, myślę. — Ja bym to zrobił lepiej! Jasne… ale… poczytałem o historii. Niby coś widziałem, ale dopiero wtedy dokładniej zbadałem temat. Rzeczywiście! Co za cudo! Architekt Czesław Domaniewski przepięknie rozwiązał perony na kolejowych estakadach, a pomiędzy nimi dziedziniec, na nim pałacowy dworzec z pięknymi schodami. Palladio po raz drugi! Nie, przecież to było pierwsze. Ano rzeczywiście szkoda… Gdyby można było cofnąć czas… Łódź k…
Nowa Łódź Kaliska, 2025
fot.: Jakub Krzysztofik
Dzisiaj (2025) Pochwała rzemiosła
Nie dam się sprowokować, żeby krytykować innych architektów. Plusy: miedziana fasada, zieleń, windy, wiaty na stojaki rowerowe. Minusy: trochę sztampa, kolizyjne rampy na parking na zapleczu dworca. Tyle. Niech żyje dobre rzemiosło! Nie podoba ci się zwycięski projekt? Gratulujesz autorowi, zakładasz melonik i wychodzisz (Bohdan Pniewski). Po cichu klniesz… Łódź k…
Futurospekcja (2055) Do trzech razy sztuka (co 30 lat)
Rok 2055. Czytam w Dzienniku Łódzkim: Władze miasta i dyrekcja PKP otworzyły dziś nowy Dworzec Kaliski, stary został wyburzony. Obiekt powstał wyniku krajowego konkursu architektonicznego, poprzedzonego starannymi konsultacjami społecznymi, warsztatami i dyskusjami eksperckimi ze środowiskiem architektów, inżynierów i konserwatorów. Nowy budynek jest bardzo przyjazny pasażerom, szczególnie z niepełnosprawnościami. Zatopiony wśród zieleni z zielonym dachem, spełnia najwyższe normy ekologiczne. Doskonale skomunikowany z regionem kolejowymi tunelami podziemnymi. Władze miasta ściśle współpracowały z PKP: z budżetu miasta zrealizowano szereg uzupełniających inwestycję rozwiązań otoczenia: skwery, fontanny, drogi rowerowe, bezkolizyjne przejścia, pasaże, dojazdy i parkingi. Co najważniejsze młodzi architekci postanowili przywrócić mu dawną formę z XIX wieku, oddając hołd Czesławowi Domaniewskiemu.
Ja chcę, żeby moja Łódź rosła, żeby miała pałace wspaniałe, ogrody piękne, żeby był wielki ruch, wielki handel i wielki pieniądz!
Władysław Reymont, Ziemia Obiecana
Epilog #ZmianaJestMożliwa
My architekci mamy bardzo ciekawy zawód, pełen wyzwań i ambitnych celów. Wiele osób nam bardzo zazdrości. Wiadomo, że żeby osiągnąć sukces, potrzeba ciężkiej pracy (choć nie warto być pracoholikiem), odrobinę talentu i trochę… szczęścia, ale szansa czasem puka bardzo cichutko. Szansa na przejęcie inicjatywy w projekcie, na zarażenie innych wizją zmiany na lepsze. Warto spróbować, bo wsparcie przychodzi często z zupełnie nieoczekiwanej strony. Nie tylko architekci walą głowa w mur, więc może warto go ominąć? Otworzyć oczy i umysł. Zobaczyć świat. Jest wielu ludzi, którzy chcą coś zmienić w swoim otoczeniu i w swoim życiu. W dzisiejszych czasach 2-3 osoby zjednoczone wspólnym celem to armia. Ja nazywam to „oknem szansy”. Jest jeden warunek, żeby przekroczyć jego próg. Trzeba być przygotowanym i mieć jasno zdefiniowane cele. Przede wszystkim widzieć cel, do którego się dąży i wiedzieć czym naprawdę jest sukces w architekturze. Jeśli nie kochasz swojej pracy i nie wierzysz w jej sens, nigdy nie osiągniesz sukcesu zawodowego i finansowego. Architektura to widzenie. Jeśli nie widzisz przed sobą na oścież otwartych wrót i nie chcesz wykonać kroku w nieznane, podjąć ryzyka, to daj sobie spokój. Zmień zawód. I nie narzekaj na niskie zarobki, bo nie zasługujesz na więcej.
Łódź k… Kaliska
Jakub Krzysztofik
(podwykonawca, podwykonawcy, podwykonawcy, czyli główny projektant koncepcji urbanistycznej rewitalizacji obszarowej centrum Łodzi o powierzchni 67,5 ha; obszary 1,2,4).
