Polska architektura z sukcesami na Bliskim Wschodzie. Dwie polskie pracownie stanęły na podium międzynarodowego konkursu Mujassam Watan Urban Sculpture Challenge na koncepcję monumentalnej rzeźby miejskiej w jednej z dwóch lokalizacji na terenie Arabii Saudyjskiej. Czym wyróżniły się prace Nizio Design International i NArchitekTURA?
Mujassam Watan Urban Sculpture Challenge to międzynarodowy, realizacyjny konkurs architektoniczny, organizowany od 2018 roku. W tegorocznej, piątej edycji zadaniem było zaprojektowanie osadzonej w kontekście rzeźby miejskiej na terenie Arabii Saudyjskiej. Organizatorzy konkursu zaproponowali dwie lokalizacje w pobliżu wschodniego wybrzeża Półwyspu Arabskiego. Zespoły projektowe miały wziąć na warsztat tematy, takie jak poczucie tożsamości narodowej, dziedzictwo, relacje czy transformacja. Organizatorzy konkursu zachęcali do zaprojektowania obiektów, które będą nie tylko ważnymi elementami krajobrazu, lecz będą także stanowić istotny wkład w życie miejscowych społeczności.
Łącznie nadesłano 366 prac z 60 krajów. Dwa projekty z Polski zyskały szczególne uznanie wśród kapituły konkursowej, w której znaleźli się przedstawiciele i przedstawicielki pracowni, takich jak Snøhetta, Bjarke Ingels Group czy Grimshaw & Partners. Które nagrody zebrały polskie pracownie?
Polski projekt Abu Hadriyah Road – A gateway to the gulf — II miejsce w konkursie Mujassam Watan Urban Sculpture Challenge
proj.: Nizio Design International © mat. prasowe konkursu
Nizio Design International na podium w międzynarodowym konkursie!
Pracownia Nizio Design International przedstawiła propozycję dla pierwszej z dwóch lokalizacji wyznaczonych przez organizatorów konkursu. To jeden z punktów w przebiegu drogi Abu Hadriyah, autostrady łączącej Arabię Saudyjską, Kuwejt i Zjednoczone Emiraty Arabskie. Wyznaczono mocno wyeksponowane miejsce na obrzeżach miasta Ad-Dammam.
Pracownia Nizio Design International zaproponowała rzeźbę w formie dwóch monumentalnych brył o trójkątnym przekroju, ulokowanych po obu stronach autostrady, tworzących wspólnie monumentalną bramę do miasta. Jak czytamy w opisie koncepcji, pierwsza z kubatur ma symbolizować wodę, druga — ropę naftową. Autorzy koncepcji zaplanowali również wyznaczenie zacienionych przestrzeni wewnątrz pomnika.
„Brama Cywilizacji i Postępu” proponuje śmiałe, monumentalne założenie zlokalizowane przy drodze Abu Hadriyah w Dammam. Składa się ono z dwóch masywnych, trójkątnych konstrukcji z ubitej ziemi, symbolizujących zasoby naturalne (wodę i ropę naftową) jako siły fundamentalne dla rozwoju cywilizacji. Warstwowe ściany, inspirowane formacjami geologicznymi, nadają projektowi wyrazistą rzeźbiarską obecność i mocne zakorzenienie w lokalnym materiale. Koncepcja skutecznie oddaje narrację wzrostu, handlu i historycznej przemiany — wyrażoną poprzez symbolikę ziemi, wody i ognia. Monumentalna, statyczna forma sprzyja integracji z projekcjami czy instalacjami świetlnymi podczas specjalnych wydarzeń, co nadaje jej potencjał, by stać się ikonicznym punktem orientacyjnym. Mimo wykorzystania lokalnych materiałów i wyrazistej metafory wizualnej, brak klarownych strategii zaangażowania publicznego, słaba interpretacja miejsca oraz oparcie na abstrakcyjnej symbolice ograniczają jej dostępność. Jury w szczególności wyraziło obawy dotyczące bezpieczeństwa w wysokich, wąskich przestrzeniach i zaleciło, by w przypadku realizacji projekt został pomyślany jako zwarty blok, pozbawiony wewnętrznych ciągów komunikacyjnych i przestrzeni użytkowych.
— brzmi werdykt kapituły konkursu Mujassam Watan Urban Sculpture Challenge [tłum. red].
Hoist — I miejsce w lokalizacji Abu Hadriyah Road w konkursie Mujassam Watan Urban Sculpture Challenge
proj.: Felix Bartolome Blanch © mat. prasowe konkursu
Pierwszą nagrodę w tej kategorii przyznano za projekt „Hoist”, którego autorem jest Felix Bartolome Blanch ze Stanów Zjednoczonych.
The Light of History — III miejsce ex aequo w lokalizacji Tharwa Sea Front w konkursie Mujassam Watan Urban Sculpture Challenge
proj.: NArchitekTURA
monument na saudyjskim wybrzeżu
Drugą z lokalizacji zaproponowanych przez organizatorów konkursu jest nabrzeże w Tharwa, dzielnicy miasta Al-Chubar. Tharwa Corniche, czyli promenada biegnąca wzdłuż wybrzeża jest długim na prawie 30 kilometrów ciągiem pieszo-samochodowym o zróżnicowanym sposobie zagospodarowania. Na wysokości dzielnicy Tharwa w 2021 roku powstał nadmorski plac o długości około 2 kilometrów. To właśnie tam stanąć ma jedna z rzeźb miejskich projektowanych w ramach konkursu Mujassam Watan Urban Sculpture Challenge.
The Light of History — patynowanie materiału — III miejsce ex aequo w lokalizacji Tharwa Sea Front w konkursie Mujassam Watan Urban Sculpture Challenge
proj.: NArchiekTURA
solarna koncepcja NArchitekTURY
Pracownia NArchitekTURA przedstawiła projekt pod tytułem The Light of History, którego głównym elementem jest pokryta miedzią, wertykalna forma o prostopadłościennym obrysie. Wymiary rzeźby są nieprzypadkowe — jej wysokość to 1932 centymetry, długość to 230 centymetrów, a szerokość 90 centymetrów. Wielkości te odnoszą się do daty powstania Arabii Saudyjskiej, której istnienie proklamowano 23 września 1932 roku.
The Light of History — diagram — III miejsce ex aequo w lokalizacji Tharwa Sea Front w konkursie Mujassam Watan Urban Sculpture Challenge
proj.: NArchitekTURA
Ta data znajduje swoje odzwierciedlenie w drugim najważniejszym elemencie projektu — okrągłym otworze, umieszczonym w połowie wysokości struktury. Jego lokalizacja została zaplanowana tak, aby 23 września, w Święto Narodowe Arabii Saudyjskiej, można było obserwować przez otwór wschód oraz zachód słońca korzystając z punktów wyznaczonych przez architektów. W projekcie pracowni NArchitekTURA rzeźba posadowiona jest na niskim postumencie, którego wierzchnią stronę pokrywa lustro wody.
The Light of History — III miejsce ex aequo w lokalizacji Tharwa Sea Front w konkursie Mujassam Watan Urban Sculpture Challenge
proj.: NArchitekTURA
„Światło Historii” przedstawia wysublimowany i poetycki pomnik, który wpisuje się w ruch słońca w dniu Święta Narodowego Arabii Saudyjskiej, przypadającego 23 września. Za pomocą miedzianej, pionowej formy rzeźba kadruje wschód i zachód słońca przez okrągły otwór, przekształcając zjawisko astronomiczne w rytuał upamiętnienia. Wykorzystanie miedzi, która z czasem pokrywa się patyną, metaforycznie ucieleśnia upływ historii. Jury doceniło klarowność koncepcji i filozoficzną siłę projektu, a także wyszukane podejście do cyklu życia materiału. Zwrócono uwagę na minimalizm, wpisanie się w kontekst oraz kontemplacyjny charakter dzieła — oferujący przestrzeń dla zatrzymania się i refleksji. Część jurorów uznała jednak, że projektowi brakuje wystarczającego zaangażowania publicznego, i zachęciła autora do rozważenia wersji pomnika, która pełniej integrowałaby się z miejscem, umożliwiając dostęp oraz bliższą interakcję, by stworzyć bardziej immersyjne doświadczenie. Niemniej pomnik wyróżnia się elegancką narracją i powściągliwym wykonaniem.
— brzmi werdykt sądu konkursowego [tłum. red].
Coalesce — I miejsce w lokalizacji Tharwa Sea Front w konkursie Mujassam Watan Urban Sculpture Challenge
proj.: Timothy M. Williams, Yahia Atef Saleh Mohamed, Landon J. Healy © mat. prasowe konkursu
W tej lokalizacji jury konkursu zdecydowało się na przyznanie jeszcze trzech innych nagród. Pierwsze miejsce otrzymał projekt „Coalesce” zaprojektowany przez pochodzący ze Stanów Zjednoczonych zespół w składzie Timothy M. Williams, Yahia Atef Saleh Mohamed i Landon J. Healy.
Chromatic Echoes Pavilion — II miejsce w lokalizacji Tharwa Sea Front w konkursie Mujassam Watan Urban Sculpture Challenge
proj.: Ala Munther Tawfiq Ammari, Afaf Zayed Hamed Al Odetalla © mat. prasowe konkursu
Drugą nagrodę przyznano pawilonowi „Chromatic Echoes”, którego autorem i autorką są Ala Munther Tawfiq Ammari oraz Afaf Zayed Hamed Al Odetalla z Jordanii.
Many Pearls — III miejsce ex aequo w lokalizacji Tharwa Sea Front w konkursie Mujassam Watan Urban Sculpture Challenge
proj.: Matthieu Boustany © mat. prasowe konkursu
Kapituła przyznała również dwie trzecie nagrody — oprócz pracy NArchitekTURY, na trzecim miejscu znalazł się także projekt pod tytułem „Many Pearls”, opracowany przez Matthieu Boustaniego z Francji. Łączna wartość nagród to 50 tysięcy euro. Wszystkim zwycięzcom gratulujemy!
