Opuszczona Torpedownia w Babich Dołach od lat pozostaje jednym z najbardziej charakterystycznych, a zarazem najbardziej niedostępnych punktów krajobrazu nad Zatoka Gdańska. Dawna infrastruktura testowa z czasów II wojny światowej stopniowo niszczeje — pomost zniknął, stal i beton ulegają erozji, a obiekt dryfuje między historią a zapomnieniem. Mimo to torpedownia nie przestała istnieć w świadomości ludzi. Stała się symbolem miejsca, celem spacerów, fotografii i eksploracji. To właśnie ten paradoks — jednoczesna degradacja i kultowy status — stał się punktem wyjścia dla projektu ABYSS, który proponuje nie odbudowę, lecz drugie życie poprzez reinterpretację funkcji. Projekt powstał w ramach przedmiotu Projektowanie architektoniczne – ZEB pod kierunkiem Bartosza Felskiego, a jego autorkami są: Blanka Piotrowicz oraz Gabriela Miller z Sopockiej Akademii Nauk Stosowanych.
elewacja północna
© Blanka Piotrowicz
architektura drugiego obiegu
Projekt ABYSS zakłada przekształcenie dawnego obiektu wojskowego w wielofunkcyjną przestrzeń publiczną i specjalistyczną, łączącą bazę nurkową, hotel oraz restaurację. To nie klasyczna rewitalizacja, lecz świadome działanie w logice cyrkularnej — architektura, która nie tylko wykorzystuje istniejącą strukturę, ale też projektuje własną przyszłą transformację. Podstawą systemu konstrukcyjnego są kontenery morskie, zestawiane modułowo zgodnie z zasadą DfD — Design for Disassembly. Oznacza to, że budynek można rozbudowywać, modyfikować lub demontować bez utraty materiałów i bez generowania nadmiaru odpadów.
Modułowość staje się tu nie stylem, lecz strategią odpowiedzialności. Równocześnie projekt wprowadza czytelną orientację przestrzenną poprzez system kolorystycznego kodowania funkcji. Rozwiązanie to zwiększa dostępność obiektu, szczególnie dla osób z trudnościami poznawczymi i sensorycznymi, oraz porządkuje złożony program funkcjonalny.
wizualizacja
© Blanka Piotrowicz
przestrzeń działania, bezpieczeństwa i edukacji
Układ funkcjonalny opiera się na precyzyjnym rozdziale stref: publicznej, nurkowej i technicznej. Dzięki temu możliwe jest równoległe funkcjonowanie turystów, gości hotelowych i użytkowników bazy nurkowej bez konfliktów logistycznych. Jednym z najważniejszych elementów projektu jest moduł hiperbaryczny, zapewniający natychmiastową pomoc w przypadku choroby dekompresyjnej. System bezpieczeństwa wzmacnia również lądowisko dla helikopterów ratunkowych, umożliwiające szybki transport medyczny.
wizualizacja
© Blanka Piotrowicz
Historyczny rdzeń torpedowni zostaje zachowany jako przestrzeń kultury — surowa struktura staje się tłem dla wystaw, warsztatów i wydarzeń edukacyjnych. Projekt rozszerza też relację z otaczającym środowiskiem poprzez strefy obserwacji przyrody oraz program edukacji morskiej. Architektura przestaje być tylko obiektem — staje się narzędziem wiedzy i doświadczenia.
głębia jako idea projektowa
Nazwa projektu nie jest metaforą dekoracyjną. ABYSS — odchłań — oznacza spotkanie dwóch głębi: fizycznej głębi morza i historycznej głębi miejsca. Zamiast maskować ciężar przeszłości, projekt go wykorzystuje. Dawna infrastruktura testowa staje się współczesną platformą edukacji, bezpieczeństwa i doświadczenia natury. To architektura, która nie unika trudnych znaczeń, lecz je przekształca — z izolacji w dostępność, z militarnej funkcji w społeczną wartość, z ruiny w system relacji między człowiekiem, historią i środowiskiem.
wizualizacja
© Blanka Piotrowicz
ABYSS wpisuje się w Cele Zrównoważonego Rozwoju, traktując je jako narzędzie projektowe, a nie deklarację ideową. Modułowość, ponowne wykorzystanie materiałów, efektywność energetyczna i edukacja ekologiczna tworzą spójny system decyzji architektonicznych. Torpedownia nie zostaje uratowana — zostaje przepracowana. I właśnie w tym tkwi sens projektu: głębia nie jest zagrożeniem, lecz przestrzenią, w której rodzi się nowa tożsamość miejsca.
