Czy poza dosadzeniem dodatkowych roślin istnieją jakieś sposoby, aby uczynić park jeszcze bardziej „zielonym” Okazuje się, że tak, a wystarczy do tego projektowa odwaga i umiejętność odpowiedniego doboru barw. Stworzony przez Aleksandrę Kozłowską i Krzysztofa Kobielę Park „Lasek” w Czechowicach-Dziedzicach przyciąga wzrok swoją niecodzienną kolorystyką. Czy inspiracją mogły być główki zapałek?
Czechowice-Dziedzice to miejscowość kojarzona przede wszystkim z zapałkami. Chociaż słynna fabryka o ponad stuletniej historii zakończyła swoją działalność w 2020 roku, to chyba tak już zostanie. Zwłaszcza że władze miasta konsekwentnie to skojarzenie podtrzymują, nawiązując do zapałek zarówno w identyfikacji wizualnej, jak i haśle promującym działania samorządu: Miasto z zapałem.
Park „Lasek” w Czechowicach-Dziedzicach
proj.: Aleksandra Kozłowska, Krzysztof Kobiela, fot. udostępnione dzięki uprzejmości autorki
Nie oznacza to jednak, że po zamknięciu zakładów produkujących zapałki Czechowice-Dziedzice nie mają się czym już chwalić. Na przyjezdnych czeka rokokowy Pałac Kotulińskich, XIX-wieczny dworzec kolei wiedeńskiej, a także pełen symboliki Kościół pw. Jezusa Chrystusa Odkupiciela, zaprojektowany przez samego Stanisława Niemczyka.
Park „Lasek” w Czechowicach-Dziedzicach
proj.: Aleksandra Kozłowska, Krzysztof Kobiela, fot. udostępnione dzięki uprzejmości autorki
Czechowice-Dziedzice mają także co zaoferować swoim mieszkańcom, rozwijając się w zakresie liczby i dostępności terenów zielonych. W ostatnich kilkunastu latach tamtejszy samorząd stawiał nacisk na wzbogacenie oferty rekreacyjnej w mieście. Dla czechowiczan powstały aż cztery nowe parki. Pierwszy był Park na Północy, ukończony w 2010 roku, po dwunastu latach otwarto Park św. Barbary i Park Szwajcarska Dolina. Najnowszą zieloną przestrzenią jest z kolei park „Lasek”, który udostępniono mieszkańcom w listopadzie ubiegłego roku.
Park „Lasek” w Czechowicach-Dziedzicach
proj.: Aleksandra Kozłowska, Krzysztof Kobiela, fot. udostępnione dzięki uprzejmości autorki
park „Lasek” w Czechowicach-Dziedzicach
Ponad stuletni park „Lasek” w Czechowicach-Dziedzicach przeszedł w ostatnim czasie gruntowną rewitalizację, która uczyniła z niego miejsce bezpieczne i dostępne dla mieszkańców. Oprócz rewaloryzacji terenów zielonych, architekt i architektka odpowiedzialni za projekt, zaplanowali w jego obrębie mnóstwo nowej infrastruktury, która wpisała się w układ XIX-wiecznego zieleńca:
Przestrzeń parku została podzielona na wyraźne strefy funkcjonalne, takie jak strefa dla rodzin z dziećmi, cicha strefa relaksu oraz głośniejsza strefa przeznaczona dla młodzieży. Każda z nich została zaprojektowana tak, by zapewnić wszystkim komfort akustyczny oraz mikroklimatyczny.
— piszą architekci na temat parku.
W części przeznaczonej dla młodzieży, położonej po południowej stronie parku, znalazły sie aż trzy place zabaw, ale też skatepark, plac do street workoutu i górka rekreacyjna ze zjeżdżalniami. W północno-wschodniej części założenia również wzniesiono place zabaw, do tego pojawiły się tyrolka i scena plenerowa. Po stronie zachodniej zaprojektowano z kolei siłownię plenerową, boisko do siatkówki i kolejne trzy place zabaw.
Park „Lasek” w Czechowicach-Dziedzicach
proj.: Aleksandra Kozłowska, Krzysztof Kobiela, fot. udostępnione dzięki uprzejmości autorki
solankowa rotunda
Podobnie jak na wielu urządzanych współcześnie terenach zielonych, dominantą kompozycji czechowickiego parku stała się tężnia solankowa. W „Lasku” przyjęła ona jednak formę, która może wspierać dobrostan mieszkańców nie tylko w aspekcie zdrowotnym:
Dzięki elastyczności Wykonawcy oraz Zamawiającego rozbudowano pierwotny pomysł zamkniętej tężni solankowej. Dzięki temu centralnym elementem projektu stała się reprezentacyjna tężnia solankowa na planie okręgu o charakterystycznej elewacji wykończonej tarniną. Wraz z sąsiadującym szczelnym ozdobnym zbiornikiem wodnym o naturalnej linii brzegowej stał się wizytówką tej przestrzeni.
— piszą architekci na temat parku.
Dzięki zamkniętej strukturze, solankowa „rotunda” może stać się miejscem integracji, w którym podczas prozdrowotnych inhalacji spotkają się mieszkańcy Czechowic-Dziedzic. Zawiązywaniu więzi społecznych sprzyja także otoczenie tężni.
Park „Lasek” w Czechowicach-Dziedzicach
proj.: Aleksandra Kozłowska, Krzysztof Kobiela, fot. udostępnione dzięki uprzejmości autorki
mieszkańcy w pętli
Wokół budowli powstała strefa rekreacyjna z ławkami i leżakami oraz wspomniane oczko wodne o naturalnej linii brzegowej, nad którym przerzucono niewielką kładkę. Wszystkie części parku zostały spięte przy pomocy pętli komunikacyjnej:
Park Miejski przed przebudową charakteryzował się chaotycznym układem komunikacyjnym, zniszczonymi nawierzchniami oraz ograniczoną dostępnością dla osób z trudnościami w poruszaniu się. W odpowiedzi na te wyzwania stworzono klarowną i intuicyjną pętlę komunikacyjną, pełniącą jednocześnie funkcję ciągu spacerowego oraz trasy rolkowej. Nowy układ komunikacyjny integruje przestrzeń parku, zapewniając łatwy dostęp do wszystkich nowych i istniejących atrakcji, a także łączy wszystkie główne wejścia prowadzące do przestrzeni publicznych.
— piszą architekci na temat parku.
Park „Lasek” w Czechowicach-Dziedzicach
proj.: Aleksandra Kozłowska, Krzysztof Kobiela, fot. udostępnione dzięki uprzejmości autorki
czerwienią w zieleń
Najbardziej charakterystyczną cechą Parku „Lasek” w nowej odsłonie jest jego szata kolorystyczna. Jak to bywa w przypadku parków, dominuje oczywiście zieleń. Układy komunikacyjne oraz większość nowych elementów zagospodarowania powstała za to w odcieniach intensywnej czerwieni:
Charakterystyczna, zamknięta pętla oczerwonej nawierzchni stanowi istotny element inkluzywnego oraz dostępnego projektowania. Czerwony kolor pełni nie tylko funkcję estetyczną, ale również stanowi istotny element ułatwiający orientację przestrzenną oraz zwiększa poczucie bezpieczeństwa.
— piszą architekci na temat parku.
Park „Lasek” w Czechowicach-Dziedzicach
proj.: Aleksandra Kozłowska, Krzysztof Kobiela, fot. udostępnione dzięki uprzejmości autorki
Działanie czerwonego koloru w tej przestrzeni wynika z właściwości ludzkiego wzroku. Nie bez powodu czerwień i zieleń znajdują się po przeciwnych stronach koła barw, stanowiąc przykłady kolorów dopełniających. W ludzkim oku za odbiór barw odpowiadają specjalne receptory, zwane czopkami, a te najbardziej wrażliwe na kolory czerwony i zielony znajdują się tuż obok siebie. Wybór czerwieni jako koloru dla nowych elementów parku jest więc nieprzypadkowy — lokując czerwone ścieżki, ławki czy poręcze pośród bujnej zieleni „Lasku”, autor i autorka koncepcji sprawili, że stały się bardziej widoczne w oczach użytkowników przestrzeni. Co więcej, dzięki zjawisku komplementarności, rośliny wydają się jeszcze bardziej zielone, a mała architektura czerwieńsza.
Park „Lasek” w Czechowicach-Dziedzicach
proj.: Aleksandra Kozłowska, Krzysztof Kobiela, fot. udostępnione dzięki uprzejmości autorki
las(ek) bez cienia przesady
W ramach rewitalizacji Park „Lasek” w Czechowicach-Dziedzicach zyskał mnóstwo nowej zieleni, przede wszystkim w formie niskich nasadzeń. Priorytetem było jednak zachowanie wiekowych drzew, które stanowią największą wartość tej przestrzeni:
Realizacja projektu uwzględniła konieczność ochrony istniejącej zieleni. Wprowadzono rozwiązania takie jak wypłycenie fundamentów nawierzchni oraz staranne rozmieszczenie utwardzeń, minimalizujące kolizje z systemem korzeniowym drzew. Nowy projekt zieleni umożliwił minimalizację trawników wymagających regularnej i uciążliwej pielęgnacji. Materiały użyte w projekcie obejmują odzyskane z demontażu kostki brukowe i ławki parkowe oraz lokalne, naturalne materiały, wpisujące się w ideę zrównoważonego projektowania.
— piszą architekci na temat parku.
Park „Lasek” w Czechowicach-Dziedzicach
proj.: Aleksandra Kozłowska, Krzysztof Kobiela, fot. udostępnione dzięki uprzejmości autorki
Ochrona była o tyle istotna, że Lasek wcale nie jest „nowym” parkiem. Zielone założenie powstało już w XIX wieku, na zlecenie właścicieli rafinerii „Schodnica”, położonej przy ulicach Norberta Barlickiego i Stefana Żeromskiego, na południe od terenu dzisiejszego parku. Już wtedy postanowiono oszczędzić porastające to miejsce dębowy drzewostan, który uzupełniono wówczas o dodatkowe nasadzenia.
Park „Lasek” w Czechowicach-Dziedzicach
proj.: Aleksandra Kozłowska, Krzysztof Kobiela, fot. udostępnione dzięki uprzejmości autorki
nowy rozdział dla czechowickiej willi?
Oddanie mieszkańcom parku nie wiąże się z końcem prac w jego obrębie. Na terenie zieleńca od lat 30. XX wieku stoi willa, w której zamieszkiwał kierownik działającej od 1896 roku rafinerii „Schodnica”. Przez lata w budynku znajdował się Pub „Stolarnia”, po którym pozostał szyld, wiszący na jednej z elewacji. Jak poinformowały w grudniu ubiegłego roku czechowickie media, należąca do miasta willa znalazła nowego, prywatnego właściciela, który zamierza przekształcić ją w budynek usługowy. Najpierw jednak potrzebny jest remont, który na ten moment nie ruszył w związku z negatywną decyzją wydaną przez urząd budowlany w lipcu bieżącego roku.
