Decyzja sprzed ponad dwustu lat, o stworzeniu w tym miejscu papierni napędzanej kołem wodnym, w pewnym sensie trwa do dzisiaj. Do historii Starej Papierni w Konstancinie-Jeziornie dopisywany jest właśnie kolejny, czwarty już rozdział.
© Google Maps
rozdział pierwszy
W osiemnastym wieku, w podwarszawskim Konstancinie-Jeziornie, tuż przy rzece Jeziorka, jeden z młynów zbożowych przystosowano do produkcji papieru. Na czerpanym w tym miejscu papierze powstać miały dokumenty Sejmu Czertoletniego i Konstytucji Trzeciego Maja, korzystali z niego między innymi król Stanisław August Poniatowski czy Tadeusz Kościuszko.
rozdział drugi
Z czasem, rozwój technologii wymagał też modernizacji fabryki — w latach 30. dziewiętnastego wieku wzniesiono nowy budynek papierni według projektu Jana Jakuba Gaya, a trzydzieści lat później dobudowano obok kolejny, pełniący funkcję magazynową. Kompleks został zniszczony w wyniku pożaru w 1984 roku, wcześniej jednak wpisano go do rejestru zabytków.
rozdział trzeci
W latach 2000-2002 trwała odbudowa i rozbudowa obiektów przy Alei Wojska Polskego, adaptująca założenie do nowych funkcji. Za projektem stał zespół pracowni Bulanda Mucha Architekci.
widok na kompleks Starej Papierni
fot.: Ejdzej | Domena publiczna © Wikimedia Commons
Andrzejowi Bulandzie i Włodzimierzowi Musze pszyszło zmierzyć się z ruiną kompletną, resztkami ścian oraz wielką, pozbawioną stropów i dachów, ziejącą prosto do nieba, pustką pomiędzy nimi. [...] Cel interewncji był prosty — stowrzenie kompleksu handlowo-usługowo-kulturalnego z zachowaniem jak największej ilości historycznej tkanki zabudowy. Nie chodziło o aptekarską rekonstrukcję, o naiwne odtwarzanie wszystkiego w formach z przeszłości. W stary budynek wchodziła nowa funkcja — papiernia po przebudowie musiała po prostu być hybrydą łączącą stare z nowym, dialogiem historycznych murów ze współczesną architekturą, poprzez zastosowanie nowego uwypuklającą stare i dzięki staremu wzmacniającą nowe
— pisał Roman Rutkowski na łamach A&B w grudniu 2002 roku.
Do trójkondygnacyjnej Starej Papierni i dwukondygnacyjnego budynku magazynowego dobudowano wówczas łączący obiekty zadaszony pasaż. Dziś — ponad dwadzieścia lat później — na tapet biorą ten kompleks projektanci z warszawskiej pracowni 22ARCHITEKCI sp. z o.o.. Jakie zmiany nastąpią nad Jeziorką?
widok na odnowione budynki i łącznik między nimi
fot.: Wistula | Wikimedia Commons © CC BY-SA 3.0
rozdział czwarty
Rozbudowa Starej Papierni to dla nas praca z miejscem o bardzo silnej tożsamości. [...] Nie chcieliśmy kopiować ani naśladować architektury zabytkowej. Zależało nam na czytelnym dialogu, dlatego nowa część jest współczesna, ale zakorzeniona w charakterze miejsca
— tłumaczy Aleksandra Zubelewicz, architektka z pracowni 22ARCHITEKCI.
Celem projektu, jak podkreślają projektanci, jest otwarcie obiektu zarówno na miasto, jak i na ludzi. Aby osiągnąć ten efekt, zaproponowali szeroki pasaż, który połączy dwa place — handlowy i, usytuowany w głębi, główny, na którym staną restauracyjne i kawiarniane stoliki. Tuż przy placu powstanie szklany pawilon. Co ważne, ruch samochodowy zostanie wyprowadzony na obrzeża kompleksu, tak, aby przestrzeń mogła zostać oddana w całości pieszym.
główny plac z transparentnym, szklanym pawilonem
wiz.: Plankton
Obszar Starej Papierni zostanie znacznie dogęszczony — powstaną dwa nowe pawilony usługowe nawiązujące skalą i formą do przemysłowego charakteru zachowanych murów. Zasadnicza różnica pojawi się jednak w warstwie wizualnej — stalowe profile i ceglane motywy, jak piszą architekci, pojawią się w nowoczesnej, uproszczonej formie, tworząc architektoniczny dialog z zabytkową częścią kompleksu.
mostek prowadzący na teren Starej Papierni; pasaż między starą a nową częścią założenia
wiz.: Plankton
Prace budowlane trwają, pozostaje więc czekać na ciąg dalszy tej opowieści!
