W Katowicach rozbłyśnie supernowa. Pośród siedmiu punktowców, tworzących ikoniczne Osiedle Walentego Roździeńskiego, wyrośnie ósma wieża. W międzygeneracyjny dialog zaangażował się Maciej Franta, założyciel pracowni FRANTA GROUP Architekt Maciej Franta i projektant nowego budynku, a zarazem wnuk Aleksandra Franty, współtwórcy słynnych „Gwiazdowców”. Czy Nowa Gwiazda zmieni katowicki skyline?
Osiedle Walentego Roździeńskiego, zwane przez mieszkańców Katowic „Gwiazdami” jest jednym z najbardziej charakterystycznych powojennych osiedli mieszkaniowych powstałych w tym mieście. Rozpoznawalnością dorównują im tylko Kukurydze, położone w obrębie Osiedla Tysiąclecia. Oba założenia rozrastają się, oba przy udziale prominentnych polskich architektów. Nową Gwiazdę zaprojektuje Maciej Franta, wnuk Aleksandra Franty, współautora Osiedla Walentego Roździeńskiego. Czy Nowa Gwiazda będzie kontynuowała nietypową stylistykę siedmiu katowickich wież?
Nowa Gwiazda na Osiedlu Walentego Roździeńskiego w Katowicach
proj.: Maciej Franta © mat. prasowe
Nowa Gwiazda w starym towarzystwie
Nowa Gwiazda ma powstać przy ulicy Bogucickiej, na wschód od wcześniejszych zabudowań Osiedla Walentego Roździeńskiego, w narożu osiedlowego kwartału oraz w okolicach budynku „F”, należącego do Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Chociaż położona nieco na uboczu, Nowa Gwiazda będzie więc dzielić z pionierskimi wieżami śląskiego osiedla tę samą infrastrukturę.
Będą to między innymi charakterystyczny budynek zajmowany przez Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 5 oraz położony na sąsiedniej działce pawilon handlowo-usługowy przy al. Walentego Roździeńskiego 88, również nawiązujący architekturą do osiedla zaprojektowanego przez Frantę, Buszko i Szewczyka. Zaletą lokalizacji będzie też z pewnością lokalizacja w centrum miasta, w pobliżu Katowickiej Strefy Kultury oraz alei Walentego Roździeńskiego, a także dostęp do założenia parkowego, które jest jedną z największych wartości osiedla z „Gwiazdowców”.
Nowa Gwiazda na Osiedlu Walentego Roździeńskiego w Katowicach
proj.: Maciej Franta © mat. prasowe
supernowa na Osiedlu Walentego Roździeńskiego
Nowa Gwiazda dorówna wysokością wcześniejszym budowlom, raczej dyskretnie włączając się w sylwetę kultowego osiedla. Nie oznacza to jednak, że będzie zwykłym powtórzeniem pomysłu z lat 70. ubiegłego stulecia. Podobnie jak wieże Osiedla Walentego Roździeńskiego, Nowa Gwiazda zaprojektowana przez Macieja Frantę ma mieć 24 kondygnacje nadziemne i trzy podziemne, w których znajdzie się garaże z 285 miejscami postojowymi.
Dopełniamy przestrzeń, która od blisko pół wieku jest rozpoznawalnym punktem na mapie Katowic. Kontynuacja tego założenia urbanistycznego była dla mnie jednocześnie fascynującym i wymagającym wyzwaniem projektowym, zwłaszcza że Osiedle Roździeńskiego współtworzył mój dziadek. Zależało mi na reinterpretacji istniejącej formy i jej uwspółcześnieniu, bez wprowadzania dużych zmian, które konkurowałyby z całym zespołem zabudowy. Nowy budynek zachowuje spójność wysokościową z sąsiednimi obiektami, natomiast jego bryła stanowi ich swoisty negatyw – wchodzący z nimi w dialog przez odwrócenie proporcji i rytmu. Cieszę się, że dzięki temu udało się stworzyć spójną kompozycję całego kwartału
— mówi Maciej Franta komentując projekt Nowej Gwiazdy w Katowicach.
Nowa Gwiazda na Osiedlu Walentego Roździeńskiego w Katowicach
proj.: Maciej Franta © mat. prasowe
gwiezdny negatyw
Zasadnicza część Nowej Gwiazdy powstanie na rzucie kwadratu wpisanego w strukturę elewacyjną o ośmiu wierzchołkach, powiązanych wklęsłymi balustradami balkonów. Zarówno w przekroju poziomym, jak i z zewnątrz, Nowa Gwiazda będzie więc nawiązywać do ośmiobocznych budynków Osiedla Walentego Roździeńskiego. Od swojego starszego sąsiedztwa odróżni się za to sposobem pokrycia elewacji, która zostanie wykończona przy pomocy metalicznych, połyskliwych okładzin, nadających budowli futurystycznego wyrazu.
W odróżnieniu od „oryginalnych” gwiazd, wieżowiec wznoszony przez Trust Investment będzie miał rozbudowaną strefę przyziemia, obejmującą trzy pierwsze kondygnacje budynku. Na szczycie dodatkowej struktury zaplanowano zielone tarasy.
Nowa Gwiazda na Osiedlu Walentego Roździeńskiego w Katowicach — hol
proj.: Maciej Franta © mat. prasowe
Spodek z kosmiczną konkurencją
W kondygnacji parteru znajdzie się 15 lokali usługowo-handlowych o łącznej powierzchni 780 metrów kwadratowych. Podobnie jak w sąsiednich budynkach z lat 70. ubiegłego wieku, wszystkie powyższe kondygnacje przeznaczone zostaną na mieszkania. Lokale mieszkalne będą dostępne z centralnie umiejscowionej klatki schodowej, a ich metraże zaczynają się od nieco ponad 25 metrów kwadratowych, sięgając 72,44 mkw. O ile mieszkania na pierwszym i drugim piętrze będą mocno zróżnicowane, to układy wszystkich powyższych kondygnacji zaplanowano jako powtarzalne.
Nowa Gwiazda na Osiedlu Walentego Roździeńskiego w Katowicach — hol
proj.: Maciej Franta © mat. prasowe
Podobnie, jak w dużej części deweloperskich inwestycji o wyższym standardzie, Nowa Gwiazda zaoferuje swoim mieszkańcom dodatkowe przestrzenie wspólne. Zgodnie z planami mają zająć 150 metrów kwadratowych powierzchni, na których rozlokowane będą siłownia oraz sauna.
Nowa Gwiazda na Osiedlu Walentego Roździeńskiego w Katowicach — siłownia
proj.: Maciej Franta © mat. prasowe
Odpowiednio zagospodarowany zostanie również dach Nowej Gwiazdy. W nawiązaniu do astronomicznego motywu osiedla, na szczycie katowickiego wieżowca ma znaleźć się tak zwana Stellar Zone, czyli — jak opisuje inwestor — futurystyczny taras o powierzchni 400 metrów kwadratowych, zaprojektowany jako kosmiczny szlak odkrywców. Jak czytamy w komunikacie, powierzchnię tarasu ma otaczać metaliczna, falująca blacha, przypominająca strukturę statku kosmicznego. Sposób wykończenia przestrzeni wspólnej na dachu będzie więc spójny z pomysłem na elewacje zewnętrzne.
Nowa Gwiazda na Osiedlu Walentego Roździeńskiego w Katowicach — siłownia
proj.: Maciej Franta © mat. prasowe
przeszłość zapisana w Gwiazdach
Osiedle Walentego Roździeńskiego to jeden z najbardziej charakterystycznych zespołów architektonicznych w Katowicach. Położone tuż obok Katowickiej Strefy Kultury i słynnej hali Spodek, do dziś kształtuje katowicki skyline. Ikoniczne osiedle jest dziełem trzech architektów — Aleksandra Franty oraz Henryka Buszko i Tadeusza Szewczyka.
„Gwiazdy” powstawały w dwóch etapach — trzy z siedmiu budynków wzniesiono w 1970 roku na terenie dawnej kopalni KWK Katowice, pozostałe cztery oddano do końca 1978 roku. W celu ochrony budynków przed działaniem znajdujących się na tym obszarze szkód górniczych, architekci „zamocowali” je w terenie, wbijając w ziemię pale na głębokość 30 metrów. Lekką konstrukcję udało się uzyskać dzięki wykorzystaniu pumeksobetonu.
Osiedle Walentego Roździeńskiego w Katowicach
fot.: 4h4 Photography © CCBY-SA 4.0 | Wikimedia Commons
Charakterystyczna forma wieżowców nie była jedynie artystyczną wizją — ośmioramienny układ stanowił odpowiedź na ograniczenia związane z budżetem oraz efektywnością energetyczną. Dzięki takiej strukturze każde z mieszkań dzieliło dwie ściany z sąsiednimi lokalami, co minimalizowało utratę ciepła. Kosztem mniej funkcjonalnych układów, architektom udało się zmieścić w Gwiazdach większą ilość mieszkań, niż w innych budynkach o podobnych rozmiarach.
Pawilon usługowo-handlowy na Osiedlu „Gwiazdy” w Katowicach
fot.: Marek Mróz © CC BY-SA 4.0 | Wikimedia Commons
Chociaż „miasto 15-minutowe” jest stosunkowo młodą koncepcją, to Osiedle Walentego Roździeńskiego zrealizowało jego założenia już w latach 70. ubiegłego stulecia. Oprócz siedmiu punktowców, na terenie dawnej kopalni powstały dwa dodatkowe budynki — pawilon handlowo usługowy oraz budynek szkolny, w którym dziś mieści się szkoła podstawowa oraz przedszkole. Oba swoimi rozrzeźbionymi bryłami nawiązywały do otaczających je wysokościowców. W zgodzie ze współczesnymi trendami, osiedle skąpano w dużej ilości zieleni — łączna powierzchnia zabudowy wynosi zaledwie 12%, resztę zajmuje park z alejkami wijącymi się pomiędzy poszczególnymi „gwiazdowcami”, placami zabaw i boiskami sportowymi.
Charakterystyczne wieżowce „Kukurydzy” na Osiedlu Tysiąclecia w Katowicach
fot.: Sojomail © CC BY-SA 3.0 | Wikimedia Commons
medusa w Kukurydzach
„Gwiazdy” to już drugie ikoniczne katowickie osiedle, które czeka rozbudowa. W 2023 rozpoczęła się realizacja projektu bytomskiej pracowni Medusa Group Przemo Łukasika. Koncepcja zakłada wzniesienie czterech nowych budynków, mających dopełnić centralną część Osiedla Tysiąclecia, w której znajdują się słynne „Kukurydze”, będące najwyższymi budynkami mieszkaniowymi w Katowicach. Charakterystyczne zabudowania na Osiedlu Tysiąclecia powstały w latach 1988-1991 wedle projektu opracowanego przez Henryka Buszko i Aleksandra Frantę. Podobnie jak Gwiazdy, Kukurydze charakteryzują się nietypowym, dośrodkowym układem, którego wewnętrzną strukturę łagodzą półokrągłe balustrady balkonów. Cztery nowe bloki zaprojektowane w pracowni Medusa Group odwołują się do ich organicznych form poprzez minimalistyczne elewacje o rytmicznych podziałach poziomych i zaokrąglonych narożnikach. Budowa w pobliżu „Kukurydz” wciąż trwa, a jej zakończenie planowane jest na 2028 rok.
