W dekadę po rozpoczęciu prac zakończy się budowa Nowego Rynku w Poznaniu. Ostatni obiekt zaprojektowała znana pracownia Ultra Architects. Biurowiec ma mieć niecodzienny kolor i odniesienia – nie tylko do lokalnego kontekstu. Ma to być także pierwszy w kraju biurowiec o zerowej emisji CO₂.
Błękit to barwa, która nieczęsto trafia na elewacje współczesnych biurowców. Nowy budynek autorstwa Ultra Architects wyróżni się zatem i urozmaici biurowy kompleks stawiany na terenie po dawnym dworcu PKS w Poznaniu u zbiegu ulic Wierzbięcice i Matyi. Zespół biurowców buduje SKANSKA Polska realizując etapami przestrzenny masterplan stworzony w 2017 roku przez znaną pracownię JEMS Architekci. Koncepcja ta została wyłoniona w wewnętrznym inwestorskim konkursie. Zakładała realizację pięciu budynków (cztery biurowe, jeden mieszkalny) zorganizowanych wokół centralnego placu. Miejsce nazwano Nowym Rynkiem.
Nowy Rynek w Poznaniu, — projekt biurowca „C” (pośrodku, u dołu) ostatniego w ramach całego kompleksu, wizualizacja, proj. Ultra Architects
© Ultra Architects / SKANSKA
Cztery obiekty już powstały. By uniknąć monotonii ich projekty powierzono różnym pracowniom. Dwa pierwsze zaprojektowała wrocławska pracownia Zbigniewa Maćkowa. Kolejny, z wewnętrznym owalnym dziedzińcem, to dzieło grupy Medusa. Za czwarty, najwyższy, odpowiadają JEMS Architekci. Projekt silnie zazielenionych przestrzeni wspólnych oraz Rynku to z kolei dzieło poznańskiej pracowni Ultra Architects prowadzonej przez Marcina Kościucha i Tomasza Osięgłowskiego (pokazywaliśmy go trzy lata temu). Teraz ci ostatni architekci domykają zachodnią pierzeję placu nowym biurowcem (pierwotnie w jego miejscu inwestor planował wspomniany tu budynek mieszkalny). Budowa trwa i ma zakończyć się za rok, w dziesięć lat po rozpoczęciu całej inwestycji.
Nowy Rynek w Poznaniu, — budowa biurowca „C”, ostatniego w ramach całego kompleksu (1.04.2026), widok poprzez plac/Nowy Rynek obiekt powstanie w miejscu baraków
fot.: Jakub Głaz
jak głazy ze Skandynawii
Jaki będzie najnowszy biurowiec? Obszerna prostopadłościenna bryła domknie kompleks od zachodu (od strony dworca głównego PKP) i osiągnie wysokość sąsiedniego budynku z pierwszego etapu (6 kondygnacji naziemnych). Ma mierzyć 28,7 tys. m kw. powierzchni, z czego 3 tys. przewidziano na usługi i handel. Podobnie, jak w pozostałych biurowcach mają one przylegać bezpośrednio do placu. W podziemnym garażu znajdzie się miejsce dla 225 samochodów i 100 rowerów. Budynek będzie da się łatwo adaptować na potrzeby obronności (dzięki rozwiązaniom wypracowanym wspólnie z Wojskową Akademią Techniczną).
Nowy Rynek w Poznaniu — projekt biurowca „C”, ostatniego w ramach całego kompleksu, wizualizacja, widok od zachodu ze skrzyżowania ul. Jakuba Wujka i Przemysłowej (1.04.2026)
fot.: Jakub Głaz
Nowy Rynek w Poznaniu, — projekt biurowca „C”, ostatniego w ramach całego kompleksu, wizualizacja, proj. Ultra Architects, widok elewacji zachodniej ze skrzyżowania ul. Jakuba Wujka i Przemysłowej; po lewej wcześneijszy biurowiec z 2019 r. (proj. Maćków Pracownia Projektowa)
© Ultra Architects / SKANSKA
Wewnątrz architekci przepruli bryłę atrium, mniejszym i o bardziej kameralnym charakterze niż w biurowcu autorstwa Medusy. Z zewnątrz postanowili poprzerywać długie, a więc potencjalnie monotonne elewacje (wschodnią i zachodnią), pionami głębokich naprzemiennych logii zestawionych z oknami ujętymi w charakterystyczne „ramkowe” rozglifienia (piony te znajdą się także na krótszych elewacjach).
Nowy Rynek w Poznaniu, — projekt biurowca „C”, ostatniego w ramach całego kompleksu, wizualizacja, proj. Ultra Architects
© Ultra Architects / SKANSKA
Zarówno kolor elewacji, jak i układ loggii mają swoje uzasadnienie związane z charakterem miejsca oraz inwestora. W jednej z wypowiedzi projektanci podkreślali, że szukając wyróżników formy warto poddać się odkrytym przez siebie cechom miejsca, choćby po to, by nie szukać rozwiązania w nieskończoność. Niebieski kolor został wybrany zatem jako wyróżnik budynku ze względu na szwedzkie pochodzenie firmy stawiającej cały kompleks. Skandynawia skojarzyła się architektom z lodowcem, a ten ze spektrum barw od nasyconego błękitu, przez jego jaśniejsze odcienie, po biel, które w takim właśnie układzie znajdą się na elewacjach. A skąd układ loggii „wciśniętych” między ściany „lodowca”? Oddajmy głos projektantom:
Pomysł na to, jak mają wyglądać te przerywniki, wiąże się z naszym wcześniejszym zleceniem – projektem zagospodarowania terenu dla całej inwestycji Nowy Rynek. W trakcie realizacji wcześniejszych etapów inwestycji, na tym terenie znaleziono duże głazy. Te głazy przyniósł ze Skandynawii przed tysiącami lat lodowiec. To właśnie one stały się inspiracją dla kształtowania tych elewacyjnych akcentów. Chcieliśmy, by fragmenty elewacji wyglądały tak, jakby budynek symbolizujący lodowiec niósł je w sobie.
Kasetonowy charakter „przerywników” to z kolei echo wyglądu fragmentów elewacji dawnego dworca PKS.
inspiracje dla formy noweg biurowca wg proj. Ultra Architects — po lewej: polodowcowy głaz zaklinowany miedzy skałami, po prawej: fragment kasetonowej elewacji nieistniejącego dworca PKS
© Ultra Architects
można wietrzyć
Poza „przerywnikami” przeważająca część elewacji zyska gęste, pionowe „żyletkowe” podziały wykonane z perforowanej blachy. Takie rozwiązanie ma osłonić biura przed nadmiarem światła. Za panelami ukryte są też automatycznie rozwierane okna, które pozwolą chłodzić i przewietrzać budynek w tradycyjny sposób, bez włączania wentylacji mechanicznej i klimatyzacji. Pozwoli to zaoszczędzić energię, podobnie zresztą jak inne ekologiczne rozwiązania zastosowane na dużą skalę w budynku. Na dachu biurowiec będzie mieć bowiem największą wśród krajowych biurowców instalację fotowoltaiczną. Prąd z paneli zasili częściowo budynek. Zużycie energii przez „lodowiec” ma być o ok. 40 proc mniejsze niż w przypadku innych budynków tego typu i o 18 proc. mniej niż przeciętne gospodarstwo domowe w przeliczeniu na metr kw. Emisja dwutlenku węgla ma sięgać zera. Inną ciekawostką będzie ulokowane na dachu specjalne lądowisko dla dronów, które ma im zapewnić bezkolizyjny dostęp do biurowca. Projektanci pamiętali też o, częstych w ich realizacjach, elementach wspierających lokalną przyrodę i mikroklimat. W inwestycji znajdą się budki lęgowe dla ptaków. Tarasy i loggie okryją się zielenią korespondując przy tym z rozrośniętymi już drzewami i roślinami głównego placu, który – atrakcyjny już w dniu realizacji – jest po trzech latach jeszcze bardziej przyjazny i malowniczy. Warto tu przypomnieć, że dorodne drzewa udało się posadzić ponad płytą podziemnego parkingu, na czym bardzo zależało twórcom z Ultra Architects.
Nowy Rynek w Poznaniu, proj. Ultra Architects — aranżacja placu wg proj. Ultra Architects (realizacja — 2023), stan z 2023 r.
fot.: Jakub Głaz
Wreszcie, „lodowiec” obędzie się bez podłączenia do miejskiego cieplika, wystarczyć mają wydajne, powietrzne i gruntowe, pompy ciepła służące regulacji temperatury przez cały rok. Inwestor deklaruje także, że najważniejsze materiały konstrukcyjne i wykończeniowe będą mieć obniżony ślad węglowy ich wykonania.
Nowy Rynek w Poznaniu, — projekt biurowca „C”, ostatniego w ramach całego kompleksu, wizualizacja, proj. Ultra Architects, inwestycji towarzyszyć bedzie nowy plac zabaw i boisko do koszykówki
© Ultra Architects / SKANSKA
ciag dalszy potrzebny
Sądząc po wizualizacjach najnowszy budynek trafnie dopełni przestrzeń kompleksu podkreślając jednocześnie swoją odrębność – za pomocą barw i rysunku elewacji. Pomysł, by powierzyć projektowanie Nowego Rynku kilku pracowniom był bardzo udany, bo już teraz biurowy kompleks ma – mimo jednorodnej funkcji – zróżnicowany, na swój sposób „organiczny” charakter.
Żałować można jedynie, że inwestor zdecydował się zastąpić część mieszkalną biurami. Jak dotąd, choć kwartał przylega bezpośrednio do kamienicznej zabudowy dzielnicy Wilda, jest to miejsce, z którego korzystają przede wszystkim tutejsi pracownicy. Wbrew pierwotnym intencjom, partery przy placu nie tętnią życiem (tylko część jest wynajęta pod gastronomię, reszta świeci pustkami). Obecność stałych mieszkańców mogłaby zmienić ten stan rzeczy. Jednocześnie trzeba przyznać, że bardzo dobrze urządzony plac przyciąga użytkowników także po godzinach pracy. Ale i tu nie ma mowy o szerszym przekroju społecznym. Jest to przede wszystkim młodzież, wśród której słychać często język ukraiński.
Nowy Rynek w Poznaniu, proj. Ultra Architects — aranżacja placu wg proj. Ultra Architects (realizacja — 2023), stan z czerwca 2023 r.
fot.: Jakub Głaz
Ten stan rzeczy zmieni się zapewne dopiero, gdy zacznie się zabudowa obszernego terenu między dworcem głównym a Nowym Rynkiem (dziś wielki amorficzny parking). Wtedy plac, zgodnie z pierwotnymi intencjami stanie się miejscem tranzytowym, mijanym po drodze i zachęcającym do zatrzymania się na trasie z dworca lub w przeciwną stronę. W jeszcze odleglejszej przyszłości Nowy Rynek może stać się punktem wyjścia w obszerną przestrzeń tzw. Wolnych Torów, czyli kilkudziesięciu hektarów terenu na południe od dworca, który – mimo urządzonego 11 lat temu konkursu urbanistyczno-architektonicznego oraz mozolnych prac nad planem zagospodarowania wciąż czeka na właściwe urządzenie.
