Pracownia 77 STUDIO architektury zbiera laury za architekturę domów jednorodzinnych, nie próżnuje jednak na polu budownictwa wielorodzinnego i usługowego. Ostatnio upubliczniła projekt „Nowego Centrum Płocka”, który ma ambicje przeobrazić zabytkowy nieużytek w pobliżu Starego Miasta w tętniący życiem kwartał. Chociaż koncepcja ma swoje zalety, a kwestia bliskości historycznego budynku została rozwiązana w niej w zaskakujący sposób, rodzi też zasadnicze pytanie — czy z tego naprawdę coś będzie?
Rewitalizacje architektury przemysłowej to w polskiej architekturze chodliwy temat, czemu trudno się dziwić — zabytki XIX i XX-wiecznego przemysłu to wciąż funkcjonalna i atrakcyjna wizualnie tkanka, która tylko czeka na zagospodarowanie i należyty remont. Rewitalizacyjny trend nie omija Płocka, który może zyskać nawet „nowe centrum”. Młyn Kupiecki przy skrzyżowaniu ulicy Bielskiej i alei Franciszka Kobylińskiego powstał w 1913 roku na potrzeby kupieckiej spółki Jakuba Józefa Głowińskiego i Abrama Kenigsberga. Trzykondygnacyjny budynek o ceglanych elewacjach, zdobionych lizenami wieńczonymi przy pomocy łuków, zaprojektował kilka miesięcy wcześniej Antoni Wysocki, ówczesny architekt miasta Płocka.
7 lat później rozebrano położony nieopodal dom, w miejscu którego powstały kolejne budynki należące do spółki — spichlerz oraz budynek mieszkalny. Jak dowiadujemy się z materiałów płockiej Fundacji Nobiscum, kompleks podzielony był na pięć bloków, w których magazynowano oraz przetwarzano zboże przy użyciu młyna motorowego z pasem transmisyjnym z sierści wielbłądziej.
Przedsiębiorstwo działało do wybuchu II wojny światowej — od tego czasu zabudowania młyna stopniowo popadały w ruinę, a publiczne działki zabudowywały się w chaotyczny sposób. W latach 90. tuż obok powstał supermarket Leader Price, zastąpiony później parterowym pawilonem sklepu Biedronka. Obok znajdują się jeszcze inne drobne punkty usługowo-handlowe, których różnorodne formy oraz wycofanie względem pierzei młyna tworzą architektoniczno-urbanistyczny galimatias. Nowe Centrum Płocka ma uporządkować ten bałagan.
Nowe Centrum Płocka
© 77 STUDIO Architektury
Nowe Centrum Płocka
Koncepcja opracowana przez studio architektoniczne Pawła Naduka zakłada zabudowę kwartału poprzez wzniesienie dwóch budynków o funkcjach mieszkalno-usługowych i łącznej powierzchni około 22 500 metrów kwadratowych. Obiekty mają mieć złożone układy, które pomogą odpowiednio zagospodarować wolną przestrzeń wokół zabytkowego młyna:
Nowe budynki wyróżniać ma prosta i oszczędna forma. Architekci z 77Studio postawili na układ zabudowy w formie dwóch subkwartałów, kształtując kompozycję brył w zabudowie pierzejowej na rzucie litery „L" oraz czworokąta o trapezoidalnym obrysie z wewnętrznym dziedzińcem.
— czytamy w opisie planowanej inwestycji.
Część budynków zaprojektowano w formie kaskadowej — przy zabytkowym obiekcie znajdzie się brama deptaka prowadzącego do wnętrza kwartału, a za nią nowe kubatury, zaczynające się od czterech, a kończące na 10 kondygnacjach wysokości.
Nowe Centrum Płocka
© 77 STUDIO Architektury
Sam deptak ma pełnić istotną rolę w życiu kwartału oraz najbliższej okolicy — z niego zapewniony zostanie dostęp do części usług (standardowo będą to kawiarniane ogródki, mała architektura i zieleń), a także plac przy historycznych zabudowaniach. Architekci planują także dużą ilość zieleni w kwartale — zarówno pomiędzy budynkami, jak i na tarasach, zwłaszcza tych kaskadowych, położonych w bezpośredniej bliskości zabytkowego młyna.
Młyn zyska z kolei nowe życie dzięki restauracji i rewitalizacji. W odremontowanym obiekcie zaplanowano między innymi restaurację, klub fitness, siłownię oraz przestrzenie przeznaczone na prestiżowe powierzchnie biurowe.
Nowe Centrum Płocka
© 77 STUDIO Architektury
ceglany spichlerz w modernistycznym sąsiedztwie
Na fali rewitalizacji poprzemysłowych terenów w polskich miastach przywykliśmy do zabudowy próbującej nawiązać dialog ze stylistyką budowli XIX-wiecznych i powstałych na przełomie 19. i 20. stulecia. Zwykle realizuje się on w wykończeniu elewacji nowych obiektów przy pomocy ciemnego klinkieru, ewentualnie cegły rozbiórkowej lub cortenowskiej blachy, które nawiązują kolorystycznie oraz fakturowo do ceglanych, eklektycznych fasad architektury historyzującej. W przypadku „Nowego Centrum Płocka”, architekci z 77 STUDIO architektury postawili na biel, która w zdecydowany sposób odetnie się od rdzawej (choć obecnie pobielonej) bryły młyna oraz położonego nieopodal spichlerza. Skąd taka decyzja?
Zabudowa bezpośrednio przylegająca do młyna to jasne, niemal białe fasady nawiązujące kolorystyką do modernistycznej zabudowy okolicy. Podkreślają, że obiekt ma być kontynuacją zastanej architektury. Monochromatyczna barwa stanowić ma odpowiednie tło do wyeksponowania bryły młyna, pokrytej czerwoną cegłą. Elewacje pozostałych części kwartału utrzymane zostały w tonacji szarobeżowej, nadając im klimat przyjaznego i neutralnego otoczenia.
— piszą architekci na temat Nowego Centrum Płocka.
Istotnie, poza zabudowaniami „starego młyna”, w okolicy dominuje architektura powstała w latach 60. i 70. ubiegłego stulecia. Po drugiej stronie ulicy Bielskiej są to pawilony handlowe, z których wyrasta 9-kondygnacyjna sylwetka Petropolu, hotelu powstałego w latach 1962-1964, zaprojektowanego przez Jerzego Czyża i Jana Furmana. Po przeciwległej stronie alei Floriana Kobylińskiego z Nowym Centrum Płocka, w tym ze starym młynem, sąsiadować będą zabudowania osiedla Tysiąclecia powstałego w latach 1963-1971 według konkursowego projektu Stefana Putowskiego i Tadeusza Zielińskiego. Będą to przede wszystkim 11-kondygnacyjne punktowce, oraz poprzedzające je niskie pawilony handlowe, ozdobione mozaikami wykonanymi najpewniej przez Zbigniewa Brodowskiego.
Nowe Centrum Płocka
© 77 STUDIO Architektury
inwestor-widmo
Koncepcja przedstawiona przez 77 STUDIO architektury prezentuje się atrakcyjnie, zwłaszcza w zakresie nawiązania do pobliskiej zabudowy oraz uporządkowania urbanistycznego galimatiasu przy skrzyżowaniu ulicy Bielskiej i alei Franciszka Kobylińskiego. Czy ma jednak szansę na realizację? Jeszcze w grudniu 2023 roku PortalPłock informował, że miasto nie ma informacji na temat planów, jakie wobec działki ze starym młynem ma jej właściciel. Dzisiaj danych jest niewiele więcej, a w bazach Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego nie występują żadne wnioski o wydanie pozwolenia na budowę, dotyczące tego miejsca. Wiemy jednak, że projekt powstał na zlecenie lokalnego inwestora, który jest w posiadaniu działki.
Mamy tu do czynienia z sytuacją, gdy duży kwartał w ścisłym centrum miasta znajduje się w rękach jednego inwestora. To otwiera doskonale możliwości, żeby stworzyć dobrze zorganizowaną przestrzeń, która ma szansę stać się prawdziwym centrum nowoczesnego, miejskiego życia
— mówi Paweł Naduk, założyciel pracowni 77 STUDIO Architektury.
Być może zabudowana zostanie sąsiednia, położona na tyłach działka — dla niej procedowany jest wniosek o budowę budynku usługowo-mieszkalnego, zaprojektowanego przez miejscową Pracownię Architektoniczną Królikowski i Jaworski. Trudno powiedzieć, czy chodzi tu o tego samego inwestora, co w przypadku kompleksu, którego koncepcję opracowało 77 STUDIO architektury.
Nowe Centrum Płocka
© 77 STUDIO Architektury
woda na młyn zmian
Ponad stuletni budynek przy skrzyżowaniu ul. Bielskiej i alei Franciszka Kobylińskiego to niejedyny historyczny młyn, który mogą czekać zmiany w najbliższym czasie. W 2023 roku Miasto Płock przekazało na rzecz Muzeum Mazowieckiego budynek historycznego młyna przy ulicy Kolejowej 32 na Radziwiu. Instytucja planuje odrestaurowanie budynku i umieszczenie wewnątrz jednego ze swoich oddziałów. 18 października bieżącego roku Województwo Mazowieckie zakupiło działkę położoną tuż obok, przybliżając przedsięwzięcie do realizacji. Jak czytamy na stronie Muzeum:
Muzeum Mazowieckie planuje stworzenie tu stałej wystawy pokazującej, jak kiedyś mielono zboże. Będzie tu też prezentowana historia i kultura lewobrzeżnego Płocka oraz północnego Mazowsza. Młyn ma służyć jako miejsce wydarzeń muzealnych, edukacyjnych i kulturalnych. Nowe zagospodarowanie na potrzeby społeczno-edukacyjne ma obejmować zarówno wnętrze młyna, jak i jego otoczenie – elementy małej architektury, parking, zieleńce.
Nowe Centrum Płocka
© 77 STUDIO Architektury
Czy radziwski młyn otworzy swoje podwoje przed Nowym Centrum Płocka?
