Schwarzman Centre for the Humanities,
projekt: Hopkins Architects
Schwarzman Centre for the Humanities w Oksfordzie skupia wydziały humanistyczne Uniwersytetu Oksfordzkiego, bibliotekę, instytuty badawcze oraz sale przeznaczone dla muzyki, teatru i filmu. Projekt Hopkins Architects powstał w Radcliffe Observatory Quarter, na terenie dawnego szpitala Radcliffe Infirmary. To akademicki budynek o miejskim charakterze — dostępny nie tylko dla studentów i wykładowców, ale też dla mieszkańców.
Schwarzman Centre for the Humanities, Oksford — © Simon Kennedy
humanistyka pod jednym dachem
Przez lata część wydziałów humanistycznych i bibliotek Uniwersytetu Oksfordzkiego działała w wielu rozproszonych lokalizacjach. Schwarzman Centre porządkuje ten układ, tworząc wspólną siedzibę dla siedmiu wydziałów, Bodleian Humanities Library, Oxford Internet Institute oraz Institute for Ethics in AI. Nie chodziło wyłącznie o przeniesienie kilku jednostek do jednego gmachu. Nowe centrum ma ułatwiać codzienną pracę, spotkania i współpracę między osobami zajmującymi się różnymi dziedzinami. Dlatego ważną rolę odgrywają tu przestrzenie wspólne — zaprojektowane tak, by naturalnie prowadzić użytkowników przez budynek i zachęcać do zatrzymania się.
Schwarzman Centre for the Humanities, Oksford — © Simon Kennedy
parter dostępny dla miasta
Schwarzman Centre powstało w części Oksfordu, która od kilkunastu lat zmienia się w nową dzielnicę akademicką. W pobliżu znajdują się już m.in. Mathematical Institute projektu Rafael Viñoly Architects i Blavatnik School of Government autorstwa Herzog & de Meuron. Budynek Hopkins Architects uzupełnia ten układ o funkcje kulturalne i edukacyjne dostępne także poza uniwersytetem. Na parterze znalazły się kawiarnia, galeria, kino, muzeum instrumentów muzycznych oraz przestrzenie dla szkół i działań popularyzujących humanistykę. Dzięki temu gmach nie sprawia wrażenia zamkniętej instytucji. Można wejść tu na wystawę, wydarzenie, pokaz filmowy albo po prostu przejść przez część wspólną.
Schwarzman Centre for the Humanities, Oksford — © Hufton+Crow
serce budynku pod drewniano-szklaną kopułą
Najważniejszą przestrzenią Schwarzman Centre jest Great Hall — czterokondygnacyjne atrium przykryte drewniano-szklaną kopułą. Wokół niego rozmieszczono wejścia do wydziałów i biblioteki, a na wyższych poziomach zaplanowano miejsca do pracy. Kopuła o średnicy 19 metrów wprowadza do wnętrza naturalne światło i pomaga odnaleźć się w dużym, wielofunkcyjnym budynku. Great Hall może służyć jako miejsce wykładów, wystaw i spotkań. Nie jest reprezentacyjnym holem, przez który tylko się przechodzi, lecz przestrzenią codziennego użytkowania. Właśnie tu najlepiej widać, że projekt nie opiera się na jednym mocnym geście, ale na organizowaniu relacji między różnymi częściami centrum.
Schwarzman Centre for the Humanities, Oksford — © Hufton+Crow
koncerty, teatr i film poniżej parteru
Niższe kondygnacje mieszczą sale przeznaczone dla muzyki, teatru, filmu i eksperymentalnych form sztuki. Najważniejsza z nich to sala koncertowa na 500 miejsc, zaprojektowana z myślą o recitalach, muzyce kameralnej i większych składach orkiestrowych. Towarzyszą jej m.in. teatr, black box lab, sala recitalowa, kino, przestrzenie prób i studia muzyczne. Dzięki temu Schwarzman Centre wykracza poza typowy model budynku akademickiego. Humanistyka nie jest tu zamknięta w salach seminaryjnych i bibliotekach. Staje się częścią miejskiego życia kulturalnego, dostępnego dla różnych grup odbiorców.
Schwarzman Centre for the Humanities, Oksford — © Hufton+Crow
współczesna architektura w oksfordzkim kontekście
Hopkins Architects podzielili dużą bryłę na mniejsze, spokojnie zestawione części. Elewacje wykończono kamieniem i jasną cegłą, dzięki czemu budynek dobrze odnajduje się w historycznym otoczeniu, ale nie udaje dawnej architektury. Ma uniwersytecką powagę, a jednocześnie pozostaje jednoznacznie współczesny. Relację z miastem budują dwa główne wejścia, kolumnady, ogrody i przejścia piesze. Zieleń wokół gmachu łagodzi jego skalę i tworzy bardziej przyjazne dojścia. Budynek nie odcina się od kwartału, lecz stopniowo wprowadza użytkowników do środka.
Schwarzman Centre for the Humanities, Oksford — © French+Tye
standard Passivhaus bez nadmiaru techniki
Schwarzman Centre uzyskało certyfikat Passivhaus, czyli standard dla budynków o bardzo niskim zużyciu energii. Według Uniwersytetu Oksfordzkiego to największy w Europie certyfikowany budynek uniwersytecki w tym standardzie. Znajdująca się w nim sala koncertowa ma być również pierwszą na świecie salą z tym certyfikatem. W tak złożonym obiekcie miało to szczególne znaczenie. Projektanci musieli pogodzić wymagania sal widowiskowych, biblioteki, pomieszczeń dydaktycznych i przestrzeni dostępnych dla mieszkańców. Pomogły w tym dobra izolacja, szczelna obudowa, potrójne przeszklenia, wentylacja z odzyskiem ciepła, pompy ciepła, panele fotowoltaiczne oraz prefabrykowane elementy elewacji. Rozwiązania techniczne pozostają jednak w tle. Nie są tematem samym w sobie, lecz warunkiem stworzenia budynku trwałego, oszczędnego i przygotowanego na intensywne użytkowanie.
Schwarzman Centre for the Humanities, Oksford — © Simon Kennedy
nowy adres dla humanistyki
Schwarzman Centre for the Humanities pokazuje, że współczesna architektura akademicka może łączyć naukę, kulturę i miejską dostępność bez utraty powagi instytucji. To nie jest budynek zamknięty za symboliczną granicą uczelni, lecz miejsce, które wprowadza uniwersytet w codzienny rytm miasta. Dla Uniwersytetu Oksfordzkiego to nowa siedziba humanistyki. Dla Oksfordu — ważny punkt na mapie kultury i edukacji, w którym tradycja akademicka spotyka się z bardziej otwartym sposobem myślenia o instytucji publicznej.
