#mies2026
Projekt Thoravej 29 w Kopenhadze znalazł się na shortliście nagrody Unii Europejskiej im. Miesa van der Rohe. Realizacja polega na przekształceniu budynku fabrycznego z 1967 roku w publiczne centrum sztuki i działań społecznych. Za koncepcję odpowiada pracownia pihlmann, a inwestorem projektu jest The Bikuben Foundation. Obiekt łączy działalność kulturalną, społeczną i zawodową. Realizacja zwraca uwagę przede wszystkim przyjętą strategią projektową – zamiast wyburzenia istniejącego budynku zdecydowano się na jego gruntowną transformację, zachowując zdecydowaną większość materiałów i konstrukcji.
Thoravej 29 w Kopenhadze — na powierzchniach widoczne są ślady wcześniejszego użytkowania
fot. Hampus Berndtson © pihlmann
Nowe życie budynku z 1967 roku
Budynek przy Thoravej powstał pod koniec lat 60. jako obiekt przemysłowy. W kolejnych dekadach zmieniał swoją funkcję – przez pewien czas działało tu centrum wspólnotowe dla osób z niepełnosprawnościami. Wraz z dynamicznymi przemianami dzielnicy pojawiła się potrzeba ponownego określenia roli tego miejsca w strukturze miasta.
Thoravej 29 w Kopenhadze
fot. Hampus Berndtson
Zamiast rozbiórki i budowy nowego obiektu zdecydowano się wykorzystać istniejącą strukturę. Projekt opiera się na założeniu, że nawet budynki pozornie pozbawione szczególnych walorów mogą stać się wartościowym zasobem urbanistycznym. Dawna fabryka została przekształcona w przestrzeń otwartą na różne formy aktywności – od działalności artystycznej po inicjatywy społeczne i edukacyjne. Istotną zmianą było również otwarcie budynku na ulicę. Wcześniej zamknięty i funkcjonujący w sposób wewnętrzny obiekt zyskał bardziej publiczny charakter, stając się częścią codziennego życia dzielnicy.
Thoravej 29 w Kopenhadze — rzut pierwszego piętra
© pihlmann
Program łączący sztukę i działania społeczne
W nowym układzie funkcjonalnym budynku znalazły się galerie, pracownie artystyczne, warsztaty, biura oraz kawiarnia. Program został pomyślany tak, aby różne typy aktywności mogły się wzajemnie przenikać. Obiekt pełni więc nie tylko funkcję wystawienniczą, lecz także staje się miejscem pracy twórczej, spotkań i współpracy. Istotną rolę odegrał proces projektowy prowadzony w dialogu z inwestorem oraz przyszłymi użytkownikami.
Thoravej 29 w Kopenhadze
fot. Hampus Berndtson
The Bikuben Foundation od lat wspiera inicjatywy artystyczne i społeczne, dlatego program budynku rozwijał się w ścisłym związku z działalnością fundacji. Zamiast wyraźnie oddzielonych stref funkcjonalnych zdecydowano się na ich częściowe nakładanie. Takie rozwiązanie pozwoliło lepiej wykorzystać ograniczoną kubaturę budynku i stworzyć przestrzeń sprzyjającą nieformalnym kontaktom między użytkownikami.
Thoravej 29 w Kopenhadze — aksonometria
© pihlmann
Architektura wobec przemian miasta
Thoravej 29 powstał w dzielnicy, która w ostatnich latach przechodzi intensywne przemiany urbanistyczne. W wielu miejscach oznacza to zastępowanie starszej zabudowy nowymi inwestycjami. Projekt proponuje jednak inne podejście – zamiast wyburzeń stawia na przekształcanie istniejących struktur. Zachowanie budynku pozwoliło utrzymać materialną ciągłość miejsca i uniknąć utraty fragmentu lokalnej historii. Jednocześnie obiekt został dostosowany do współczesnych potrzeb użytkowych i energetycznych.
Thoravej 29 w Kopenhadze — galerie, pracownie, warsztaty i biura funkcjonują w ramach jednego układu przestrzennego, który umożliwia różne sposoby użytkowania
fot. Hampus Berndtson © pihlmann
Plan, bryła i struktura budynku
Punktem wyjścia dla projektu była istniejąca konstrukcja żelbetowa obłożona cegłą. Budynek zachował swoją zwartą, przemysłową bryłę wynikającą z układu konstrukcyjnego z 1967 roku. Interwencje architektoniczne koncentrowały się przede wszystkim na przekształceniu wnętrz oraz reorganizacji układu komunikacji. Program funkcjonalny rozmieszczono w obrębie istniejącej struktury konstrukcyjnej.
Thoravej 29 w Kopenhadze
fot. Hampus Berndtson
Galerie, pracownie, warsztaty i biura funkcjonują w ramach jednego układu przestrzennego, który umożliwia różne sposoby użytkowania. Wprowadzono także nowe połączenia między kondygnacjami oraz otwarcia w istniejących elementach konstrukcyjnych. Bryła budynku nie została radykalnie zmieniona. Projekt polega raczej na reinterpretacji istniejącej architektury niż na jej całkowitym przekształceniu.
Thoravej 29 w Kopenhadze — przekrój B-B
© pihlmann
Budynek jako bank materiałów
Jednym z najważniejszych elementów projektu była strategia ponownego wykorzystania materiałów. Architekci przyjęli zasadę działania opartą na trzech etapach: zachować, ponownie wykorzystać, a dopiero w ostateczności poddać recyklingowi. Istniejący budynek potraktowano jako bank materiałów. Elementy konstrukcyjne i wykończeniowe demontowano, katalogowano na miejscu i wykorzystywano ponownie w nowych konfiguracjach. W ten sposób selektywna rozbiórka stała się częścią procesu projektowego. Płyty betonowe zostały pocięte i przechylone, tworząc schody oraz elementy wyposażenia.
Thoravej 29 w Kopenhadze
fot. Hampus Berndtson
Fragmenty dawnej elewacji wykorzystano jako nawierzchnię, a elementy drewniane i metalowe powróciły w nowych rolach jako meble lub detale wyposażenia. Dzięki zachowaniu istniejącej struktury aż 95 procent materiałów zostało ponownie wykorzystanych w obrębie inwestycji. W porównaniu z podobnymi nowymi budynkami projekt osiągnął nawet o 88 procent niższy ślad węglowy.
Wyświetl ten post na Instagramie
Materiał i ślady historii
W projekcie ważną rolę odgrywa sposób eksponowania materiałów. Beton, cegła i drewno w dużej mierze pozostawiono w ich pierwotnej formie. Na powierzchniach widoczne są ślady wcześniejszego użytkowania. Odsłonięte detale konstrukcyjne oraz surowe wykończenia ograniczają potrzebę dodatkowych warstw materiałowych i ułatwiają przyszłe adaptacje.
Thoravej 29 w Kopenhadze
fot. Hampus Berndtson
Budynek pozostaje strukturą otwartą na dalsze zmiany. Od strony zamkniętego dziedzińca wprowadzono natomiast nową elewację techniczną, która poprawia parametry energetyczne obiektu, nie naruszając jego pierwotnej konstrukcji.
Thoravej 29 w Kopenhadze
fot. Hampus Berndtson
Coraz częściej zamiast budowania od podstaw pojawia się pytanie, jak wykorzystać to, co już istnieje. W przypadku Thoravej 29 odpowiedź przyjęła formę przemyślanej transformacji, która łączy zachowanie struktury z wprowadzeniem nowych funkcji.
