Myślisz: Otwock, mówisz: świdermajer. To żartobliwe odniesienie do nazwy biedermeier, które spopularyzował Konstanty Ildefons Gałczyński w architektoniczne formy ubrać miał artysta Michał Elwiro Andriolli. Styl na pograniczu form lekkiej i zdobnej drewnianej architektury Mazowsza i szwajcarskich schronisk alpejskich stał się charakterystyczny dla leżącego nad rzeką Świder Otwocka i do dziś wyróżnia tę podwarszawską miejscowość.
Dom Uniwersalny w Otwocku; widok od strony targowiska
fot.: ONI Studio
Andriolli w latach 80. XIX wieku na swoim dwustuhektarowym folwarku „Brzegi” położonym nad rzeką Świder wybudował kilkanaście willi, które stały się później inspiracją dla kolejnych twórców. Co wyróżniało nadświdrzańską architekturę? Lekka, drewniana konstrukcja, jasna kolorystyka, dwuspadowe dachy, przestronne, ażurowe werandy i bogate, wręcz koronkowe zdobienia snycerskie. Jak dziś projektanci interpretują ten styl?
W jednym z drewnianych otwockich budynków przy ulicy wspomnianego już Andriolliego, w pobliżu stacji kolejowej i miejskiego bazarku mieścił się w czasach PRL-u popularny Bar Uniwersalny. Prowadzony przez Antoniego Jarząbka przybytek serwował nie tylko trunki, ale i dania obiadowe — od tradycyjnych schabowych po bardziej wykwintne propozycje, jak królik w śmietanie. Dziś na miejscu Baru Uniwersalnego stoi nowy budynek o innej, choć z założenia równie gościnnej funkcji — Dom Uniwersalny projektu warszawskiej pracowni MFRMGR Architekci.
Dom Uniwersalny w Otwocku
fot.: ONI Studio
Choć „drewniak” został wyburzony, architekci zaprojektowali na jego miejscu, wzdłuż istniejącej linii niskiej zabudowy, bardzo podobną, dwukondygnacyjną bryłę, która czerpie z otwockiego dziedzictwa.
Podczas przygotowań do projektu dużo czasu poświęciliśmy przyjrzeniu się lokalnym drewnianym detalom, aby odpowiednio je odtworzyć
— opowiadają autorzy projektu.
Z nawiązującym do istniejącej zabudowy obiektem kontrastuje główna, podzielona na dwie części była, stopniowo cofająca się względem linii zabudowy, co dodatkowo podkreśla przeszklony parter, mający docelowo mieścić usługi (podobnie jak wspomniany już dwukondygnacyjny obiekt).
Dom Uniwersalny w Otwocku; nowa architektura jest nieco cofnięta względem linii zabudowy
fot.: ONI Studio
Nowoczesny, pięciokondygnacyjny zespół mieszkalno-usługowy tworzą połączone z sobą i podobne do siebie proste bryły przykryte dwuspadowym dachem. Elementem przełamującym ascetyczne elewacje są liczne, pionowe przesłony tarasów, chojnych werand otaczających każde z pięter, rozstawione w różnej gęstości, co sprawia, że proste formy nabierają dynamiki.
Dom Uniwersalny w Otwocku
fot.: ONI Studio
Chcieliśmy w sposób przewrotny, ale nie dosłowny delikatnie nawiązać do inspiracji świdermajerami. Pamiętając o dziedzictwie tego rodzaju architektury, w kontrze zestawiając trochę syntetyczny, współczesny język architektury powiązany z tym dosłownym, tradycyjnym
— wyjaśniają stojącą za projektem ideę architekci.
Uwagę przyciąga też wybór kolorów — architekci postawili na jasną, monochromatyczną bryłę: malowany na biało tynk, lakierowaną na biało stal i jasnoszare deskowanie.
Dom Uniwersalny w Otwocku
fot.: ONI Studio
Ta wizualnie „czysta” forma kontrastuje dziś z nieco chaotyczną zabudową okolicy. Na wprost nowo wybudowanego obiektu, pomiędzy ulicami Orlą, Andriollego i Pod Zegarem, znajduje się lokalne targowisko, które — zgodnie z planami Miasta — już wkrótce przenieść się ma do nowego centrum lokalnego handlu „Biały Bazarek” (proj.: PAKA Architekci), aspirującego do miana „nowej wizytówki miasta”.
Dwukondygnacyjny obiekt z kolei ma być kwintesencją architektury świdermajer — dość dosłownie odtworzoną w planowanych detalach elewacji. Spotkają się w tym miejscu więc dwa spojrzenia na styl przełomu XIX i XX wieku — jego nowoczesna interpretacja i tradycyjna inspiracja. Efekt tego mariażu widoczny powinien być już w ciągu najbliższych dwóch lat.
