#mies2026
16 kwietnia poznamy laureatów nagrody Miesa van der Rohe 2026. Wśród projektów nominowanych w kategorii „Emerging” znalazło się wielofunkcyjne Centrum Kulturalne Le Foirail w Laguiole, zaprojektowane przez pracownię Betillon & Freyermuth we współpracy z Crypto Architectes. To realizacja, która powstała z dala od wielkich ośrodków miejskich, a mimo to trafia w sam środek współczesnej debaty o przyszłości architektury publicznej. Projekt stawia pytania o sens budowania w małych społecznościach, o rolę elastycznych przestrzeni wspólnych oraz o odpowiedzialne gospodarowanie zasobami. Już sama nominacja pokazuje, że to właśnie w takich kontekstach rodzą się dziś jedne z najciekawszych odpowiedzi na wyzwania współczesności.
Wielofunkcyjne Centrum Kulturalne Le Foirail w Laguiole — bryła została ukształtowana w sposób powściągliwy i rygorystyczny
© Maxime Delvaux
Architektura publiczna poza metropolią – przypadek Laguiole
Centrum Le Foirail powstało w miejscowości Laguiole, położonej w górskim regionie Francji, daleko od głównych szlaków rozwoju infrastrukturalnego. To obszar o wyrazistej tożsamości, ukształtowanej przez surowy klimat, krajobraz rolniczy oraz silne tradycje rzemieślnicze, a jednocześnie region o ograniczonych możliwościach inwestycyjnych. W takich warunkach każda nowa realizacja publiczna nabiera szczególnego znaczenia – staje się nie tylko budynkiem, lecz także narzędziem integracji społecznej. Inwestorem projektu była Communauté de communes Aubrac, Carladez et Viadène, zrzeszająca kilka gmin, które połączyły środki i wysiłki, aby stworzyć wspólną przestrzeń dla mieszkańców. To ważny kontekst: obiekt powstał dzięki zaangażowaniu lokalnej wspólnoty i w odpowiedzi na jej konkretne potrzeby, a nie jako element zewnętrznej strategii rozwoju.
Wielofunkcyjne Centrum Kulturalne Le Foirail w Laguiole
© Bétillon & Freyermuth, Crypto
Funkcja mieszana – szkoła muzyczna, mediateka i centrum życia społecznego
Program obiektu łączy w sobie funkcje edukacyjne, opiekuńcze i kulturalne: szkołę muzyczną, mediatekę, mikrożłobek oraz biura. Zestawienie tych elementów tworzy spójną strukturę codziennego życia lokalnej społeczności. Zamiast rozproszonej infrastruktury powstało jedno miejsce, w którym mogą spotykać się dzieci, młodzież i dorośli – zarówno podczas zajęć edukacyjnych, jak i wydarzeń kulturalnych czy inicjatyw obywatelskich.
Autorzy projektu – Raphaël Betillon, Guillaume Freyermuth oraz Jean Baptiste Friot – określają budynek mianem elastycznego „budynku-maszyny”. Nie chodzi tu o technologiczną demonstrację możliwości, lecz o zdolność przestrzeni do reagowania na zmieniające się potrzeby. Obiekt ma być używany intensywnie i wielofunkcyjnie, a jego architektura została podporządkowana temu, by ułatwiać reorganizację programu w czasie.
Wielofunkcyjne Centrum Kulturalne Le Foirail w Laguiole — program obiektu łączy w sobie funkcje edukacyjne, opiekuńcze i kulturalne: szkołę muzyczną, mediatekę, mikrożłobek oraz biura
© Maxime Delvaux
Plan, bryła i forma – architektura jako otwarta struktura
Najważniejszą cechą projektu jest jego klarowna logika przestrzenna. Budynek ma formę zwartej hali o czytelnej, modułowej siatce konstrukcyjnej. Taki układ pozwala na swobodne kształtowanie wnętrz – ich dzielenie, łączenie i przekształcanie w zależności od bieżących potrzeb użytkowników. Rzut podporządkowano zasadzie elastyczności, dzięki czemu poszczególne funkcje mogą funkcjonować równolegle, nie zakłócając się wzajemnie.
Wielofunkcyjne Centrum Kulturalne Le Foirail w Laguiole — sytuacja
© Betillon & Freyermuth, Crypto Architectes
Bryła została ukształtowana w sposób powściągliwy i rygorystyczny. Jej wyraz nie wynika z dekoracyjnych odniesień do lokalnej tradycji, lecz z konstrukcji i proporcji. Architektura nie odwołuje się do estetyki sielankowej ani do stylizacji regionalnych – zamiast tego proponuje formę prostą, jednoznaczną i czytelną w odbiorze. Jednocześnie modułowa struktura umożliwia przyszłą rozbudowę, jakby budynek już na etapie projektu zawierał potencjał własnej kontynuacji.
Wielofunkcyjne Centrum Kulturalne Le Foirail w Laguiole
© Maxime Delvaux
Odwracalność konstrukcji i odpowiedzialne wykorzystanie materiałów
Jednym z kluczowych założeń projektu była odwracalność. Budynek zaprojektowano jako system modułowy, którego elementy można demontować i przenosić, jeśli w przyszłości zajdzie taka potrzeba. Tego rodzaju myślenie o architekturze wychodzi poza tradycyjne rozumienie trwałości – zakłada, że obiekt może zmieniać się wraz z kontekstem społecznym, nie tracąc swojej wartości użytkowej.
Realizacja powstała z wykorzystaniem lokalnych zasobów, przede wszystkim drewna pozyskanego z okolicznych terenów. Decyzja ta ma wymiar nie tylko ekonomiczny, lecz także środowiskowy. Architekci podkreślają, że w czasach rosnącej presji na zasoby naturalne budowanie powinno być działaniem wyjątkowym, podejmowanym z pełną świadomością konsekwencji. Le Foirail jest odpowiedzią na to wyzwanie – strukturą zaprojektowaną tak, aby mogła ewoluować zamiast być zastępowana kolejnymi realizacjami.
Wielofunkcyjne Centrum Kulturalne Le Foirail w Laguiole — aksonometria
© Betillon & Freyermuth, Crypto Architectes
Wzmocnienie lokalnej tożsamości poprzez architekturę
Projekt nie romantyzuje wsi ani nie odtwarza wyobrażonych obrazów lokalności. Przeciwnie – traktuje kontekst wiejski jako przestrzeń równorzędną wobec metropolii, wymagającą równie precyzyjnych i konsekwentnych decyzji projektowych. W ten sposób architektura staje się narzędziem wzmacniania lokalnej tożsamości i poczucia sprawczości mieszkańców. Centrum działa jako przestrzeń jednocząca – miejsce codziennych spotkań, edukacji i wydarzeń kulturalnych. Jego znaczenie wykracza poza samą funkcję użytkową, ponieważ tworzy ramy dla życia wspólnotowego w regionie o rozproszonej strukturze osadniczej. To architektura, która nie narzuca gotowego scenariusza, lecz umożliwia jego współtworzenie przez użytkowników.
Wielofunkcyjne Centrum Kulturalne Le Foirail w Laguiole
© Maxime Delvaux
Znaczenie nominacji do nagrody Miesa van der Rohe
Obecność Le Foirail w gronie finalistów nagrody Miesa van der Rohe podkreśla rosnącą rolę projektów powstających poza dużymi miastami. Wskazuje również na zmianę sposobu myślenia o architekturze publicznej – z obiektów spektakularnych w stronę struktur elastycznych, długowiecznych i silnie zakorzenionych w lokalnym kontekście. Realizacja z Laguiole pokazuje, że innowacyjność może wynikać z konsekwentnej analizy miejsca, skromności środków i odpowiedzialnego podejścia do budowania. To projekt, który nie epatuje formalnym efektem, lecz proponuje przemyślany model funkcjonowania architektury w małej społeczności. Dzięki temu staje się ważnym głosem w europejskiej dyskusji o tym, jak projektować przestrzenie publiczne w XXI wieku – z myślą o zmienności, wspólnocie i długim trwaniu.
