W połowie stycznia mieszkańcy Krakowa rozpoczęli walkę o powstrzymanie budzącej kontrowersje inwestycji przy Rynku Dębnickim. Niespodziewanie z pomocą w tej sprawie przyszła Katarzyna Urbańska, Małopolska Wojewódzka Konserwatorka Zabytków. Jakie konsekwencje będzie miała jej decyzja, i czy uda się uniknąć budowy dużego apartamentowca na Starych Dębnikach?
13 stycznia na łamach portalu Architektura&Biznes informowaliśmy o sprzeciwie mieszkańców wobec planów budowy dużego apartamentowca pomiędzy dwiema kamienicami przy Rynku Dębnickim w Krakowie. Protestujący mieszkańcy w swojej petycji zwracali się do Prezydenta Miasta Krakowa Aleksandra Miszalskiego, żądając powstrzymania inwestycji, w wyniku której miał powstać kilkukondygnacyjny budynek o powierzchni około 6 tysięcy metrów kwadratowych z 74 mieszkaniami, 5 lokalami usługowymi i 117 miejscami postojowymi. Sygnatariusze, których w dniu publikowania niniejszego artykułu jest 1530, apelowali również o ochronę Starych Dębników przed nadmierną zabudową oraz wdrożenie narzędzi planistycznych, które pomogą w ochronie historycznych dzielnic Krakowa.
Kameralna zabudowa Rynku Dębnickiego w Krakowie
fot.: ImreKiss © CC BY 3.0 | Wikimedia Commons
Stare Dębniki — nowy krakowski zabytek?
Jeśli inwestycja przygotowana jest zgodnie z prawem, a odwołania właścicieli sąsiednich posesji nie przyniosą oczekiwanych skutków, samorządy mają jednak związane ręce. W tej sytuacji na ruch w celu ochrony wartości historycznych i kameralnego charakteru zabudowy Starych Dębników zdecydowała się Katarzyna Urbańska, dyrektorka biura Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie, która wszczęła postępowanie o wpis układu urbanistycznego części dzielnicy do rejestru zabytków. Zgodnie z obwieszczeniem opublikowanym na podstronie BIP małopolskiego WUOZ-u dnia 29 stycznia 2025 roku, przedmiotem wpisu miałby stać się układ urbanistyczny na obszarze ograniczonym:
- od północy Bulwarami Wisły tj. południową granicą działki 547/7 obręb 10 Podgórze
- od wschodu ulicą Marii Konopnickiej tj. zachodnią granicą działki 597 obręb 10 Podgórze
- od południa północną granicą jezdni ulicy Monte Cassino
- od zachodu ulicą Szwedzką, tj. wschodnią granicą działki 513/4 obręb 10 Podgórze
obszar Starych Dębników proponowany do wpisu do rejestru zabytków — Załącznik nr 1 do obwieszczenia Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie
© Biuletyn Informacji Publicznej
budowa apartamentowca przy Rynku Dębnickim wstrzymana
Czy wszczęcie postępowania o wpis do rejestru zabytków będzie miało wpływ na prowadzenie inwestycji przy Rynku Dębnickim? Tę kwestię wyjaśnia drugi fragment obwieszczenia, w którym czytamy:
Zgodnie z art. 10a pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wpisu zabytku do rejestru do dnia, w którym decyzja w tej sprawie stanie się ostateczna, przy zabytku, którego dotyczy postępowanie, zabrania się prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych i podejmowania innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku. Zakaz, o którym mowa w ust. 1. dotyczy także robót budowlanych objętych pozwoleniem na budowę albo zgłoszeniem, a także działań określonych w innej decyzji pozwalającej na ich prowadzenie.
Okazałe kamienice przy Rynku Dębnickim w Krakowie
fot.: Mach240390 © CC BY-SA 4.0 | Wikimedia Commons
Decyzja Katarzyny Urbańskiej na pewien czas blokuje więc wszystkie inwestycje w obrębie wskazanego przez nią terenu — w tym budzącą kontrowersję budowę apartamentowca. Na ostateczną decyzję w tej sprawie przyjdzie jeszcze poczekać; według prawa zwyczajowo postępowanie o wpis do rejestru zabytków powinno zakończyć się w ciągu miesiąca, jednak realia pokazują, że podjęcie tego rodzaju decyzji zazwyczaj wymaga znacznie dłuższego czasu. Można również przypuszczać, że inwestor, który jest stroną w postępowaniu, zaskarży decyzję do Sądu Administracyjnego, jeśli ta okaże się pozytywna, co dodatkowo wydłuży proces. Bez względu na finał postępowania, widmo nowej zabudowy przy Rynku Dębnickim na pewien czas zostało oddalone. Co więcej, jeśli decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków będzie pozytywna, powstanie każdego nowego obiektu na tym obszarze będzie znacznie utrudnione oraz spotka się z wymogiem wydania zgody przez wojewódzki urząd konserwatorski.
Kościół pw. św. Stanisława Kostki w Dębnikach, proj.: Wacław Krzyżanowski
fot.: ImreKiss © CC BY 3.0 | Wikimedia Commons
eklektyzm, secesja i modernizm w Dębnikach
W obwieszczeniu nie znajdziemy za to informacji o powodach, którymi kierowała się Katarzyna Urbańska, rozpoczynając procedurę, te będą musiały zostać wyjaśnione w toku postępowania. Zabytkowy charakter Starych Dębników jest jednak sprawą oczywistą dla mieszkańców tej dzielnicy oraz całego Krakowa. Przy samym Rynku Dębnickim, w bezpośrednim otoczeniu budzącej kontrowersje inwestycji, znajdują się budowle projektowane między innymi przez Jana Zarzyckiego, a w obrębie planowanego wpisu znajdują się między innymi kościół św. Stanisława Kostki (proj. Wacław Krzyżanowski) czy Willa Komornickich (proj. Adolf Szyszko-Bohusz i Ludwik Wojtyczko). Szczególnie cenny jest jednak kameralny charakter tej dzielnicy, który jak dotąd nie został w znacznym stopniu naruszony współczesną zabudową. Czy to wystarczy, aby ochronić Stare Dębniki przed przeskalowanymi inwestycjami?
