Ma trzy skrzydła, widok na las i wysoki salon, z którego widać „galerię sztuki”. Jury konkursu organizowanego przez katowicki oddział SARP orzekło: w tym roku to najlepszy dom jednorodzinny na Śląsku! W pracowni TOKARSKI TOKARSKA ARCHITECTURE TEAM powstał Dom obustronny w Mikołowie. Skąd wziął się pomysł na jego nietypowy układ?
Znaczną część domów jednorodzinnych powstających w naszym kraju projektuje się w oparciu o jeden z archetypicznych wzorców. Zazwyczaj są to „domki” z czterospadowymi dachami, krytymi pomarańczową dachówką, neomodernistyczne wille lub nowoczesne stodoły, których forma jest wypadkową połączenia dwóch poprzednich schematów. Od czasu do czasu pojawiają się też ciekawe wariacje na temat domu-kostki, jak Dom w Dolinie Jamny pracowni Robota. Są jednak zespoły, które rezygnują z utartych ścieżek i próbują nowych układów tak, jak pracownia TTAT prowadzona przez Magdalenę Tokarską i Piotra Tokarskiego.
Dom obustronny
proj.: TTAT, fot.: Tomasz Zakrzewski
funkcjonalne wyzwanie
Jak w każdym dobrym projekcie, kształt Domu obustronnego został zdefiniowany nie tylko przez potrzeby użytkowników, ale i warunki, jakie tworzy jego najbliższe otoczenie. W przypadku śląskiej realizacji to właśnie działka, położona na skraju jednego z lasów Mikołowa, stała się inspiracją dla nietypowego układu:
Założeniem projektu było takie usytuowanie domu, aby w pełni wykorzystać potencjał miejsca i zapewnić widok na las, przy jednoczesnym otwarciu na ogród od strony południowej. Naturalny układ działki, z lasem po stronie północnej, stworzył funkcjonalne wyzwanie – jak połączyć obie ekspozycje w jednej przestrzeni dziennej będącej centralną przestrzenią do życia dla mieszkańców? To właśnie ten pozorny konflikt stał się inspiracją do ukształtowania bryły budynku, która harmonijnie otwiera wnętrze na dwa przeciwstawne kierunki.
— tłumaczą architekci z pracowni TTAT.
Dom obustronny
proj.: TTAT, fot.: Tomasz Zakrzewski
Dom obustronny w Mikołowie
Forma Domu obustronnego w Mikołowie powstała w wyniku ewolucji podstawowej bryły, za którą przyjęto smukły prostopadłościan, zlokalizowany na linii północ-południe. Aby wytworzyć odpowiednio doświetloną strefę dzienną, Tokarski Tokarska Architecture Team dostawili do niego od zachodu dodatkową, prostopadle usytuowaną kubaturę. W efekcie powstał dwukondygnacyjny i trójskrzydłowy dom jednorodzinny, przypominający swoim układem kształt litery „T”, odwróconej pod kątem 90 stopni. W kondgynacji parteru, południowa ściana budynku została „wepchnięta” w bryłę domu, tworząc obszerny podcień, z którego otwiera się widok na ogród.
Dom obustronny
proj.: TTAT, fot.: Tomasz Zakrzewski
salon z widokiem na przestrzał
W parterze największą powierzchnię zajmuje salon umiejscowiony w zachodnim skrzydle domu. To właśnie zamierzenie odpowiedniego doświetlenia tej przestrzeni zadecydowało o nadaniu budowli trójdzielnego układu. Wygląda na to, że wykorzystanie tego rozwiązania stoi również za nazwą budynku, bo z salonu widok rozpościera się na dwie strony — północną i południową. Perspektywę „na przestrzał” zapewniają olbrzymie, horyzontalne okna. Wielkopowierzchniowe przeszklenia od strony południowej otwierają się na podcień oraz znajdujący się przed nim ogród, okna wychodzące na północ zapewniają z kolei widok na pobliski las.
Dom obustronny
proj.: TTAT, fot.: Tomasz Zakrzewski
Salon w Domu obustronnym jest przestrzenią wielofunkcyjną — jest to pokój dzienny, który połączono z kuchnią oraz jadalnią. Niezwykłego wyrazu dodają wnętrzu jego wymiary. Ma nie tylko dużą powierzchnię, ale i wysokość, sięgającą zadaszenia budynku. Światło do środka dociera nie tylko przez dwa podłużne okna w ścianach północnej i południowej, lecz także przez wąski świetlik, przebity ponad wyspą kuchenną. Kierunki wertykalne podkreślają podłużne lampy, zwisające z wysokości drugiej kondygnacji.
Dom obustronny
proj.: TTAT, fot.: Tomasz Zakrzewski
Poza salonem, w kondygnacji parteru znalazły się również łazienka, spiżarnia, gabinet oraz garaż z pomieszczeniem technicznym. Na piętro prowadzi klatka schodowa umiejscowiona tuż przy głównym wejściu do domu.
Dom obustronny
proj.: TTAT, fot.: Tomasz Zakrzewski
z galerii do sauny
O ile parter zawiera w sobie pomieszczenia tradycyjnie przynależące do strefy dziennej, to na piętrze Domu obustronnego znalazły się przede wszystkim przestrzenie prywatne, przeznaczone dla domowników. Klatka schodowa wychodzi na korytarz spinający wszystkie pomieszczenia drugiej kondygnacji. W jego centrum zlokalizowano przebicie, które pozwala „zajrzeć” do znajdującego się poniżej salonu. Ta przestrzeń pełni również funkcję galerii, na której ścianach zawisły obrazy inspirowane kompozycjami spod znaku color field painting.
Dom obustronny
proj.: TTAT, fot.: Tomasz Zakrzewski
W zachodniej części założenia zaprojektowano dużą sypialnię umożliwiającą wyjście na loggię, dyskretnie schowaną w zachodniej fasadzie. Pomieszczenie właścicieli domu połączone jest z łazienką oraz obszerną garderobą. W Domu obustronnym nie zabrakło również miejsca na... saunę! Chociaż może wydawać się, że to właśnie tam drewno zostało wykorzystane w największej ilości, to w rzeczywistości zastosowanie tego materiału stało się jednym z podstawowych środków wyrazu budowli, widocznym już od pierwszego kontaktu z Domem obustronnym.
Dom obustronny
proj.: TTAT, fot.: Tomasz Zakrzewski
znikająca ściana
Wszystkie ściany zewnętrzne Domu obustronnego zostały wyłożone drewnianymi, smukłymi kantówkami w naturalnym, nieco poszarzałym kolorze. Pomimo zamiaru odpowiedniego doświetlenia domu, zespół projektowy w sposób oszczędny dysponował rozmieszczeniem otworów okiennych w elewacjach, zadbał też o odpowiednie ukrycie drzwi garażowych, dzięki czemu udało się uzyskać duże, jednolite połacie ścian zewnętrznych. Wrażeniu monotonii przeciwdziała dynamika bryły, którą budują ściany o zaoblonym przebiegu oraz wspomniany wcześniej podcień, „niknący” w kondygnacji parteru.
Dom obustronny
proj.: TTAT, fot.: Tomasz Zakrzewski
Wykończenie elewacji naturalnym drewnem dodatkowo podkreśla relację budynku z otoczeniem. Rytmiczny układ pionowych desek nawiązuje do struktury pni drzew, dzięki czemu dom stapia się z krajobrazem, pozostając jednocześnie nowoczesną i wyrazistą formą architektoniczną.
— tłumaczą autorzy Domu obustronnego.
Dom obustronny
proj.: TTAT, fot.: Tomasz Zakrzewski
najpiękniejszy dom na Śląsku
Pomysłowość, z którą architekci z pracowni TTAT zaprojektowali Dom obustronny w Mikołowie została doceniona przez jury konkursu Architektura Roku Województwa Śląskiego 2025. To właśnie ten budynek został nagrodzony w kategorii Domy jednorodzinne. Tak sędziowie konkursu uzasadnili swój wybór:
Nagroda za finezyjne rozplanowanie rzutu domu na nieregularnej działce, realizujące ideę strefy dziennej z przeszkleniem ścian bocznych pozwalających na doświadczanie bogatych form zieleni otaczającej obiekt w różnych porach dnia i roku oraz świadome kadrowanie widoków na nią z poszczególnych pomieszczeń całego domu. Za udaną dyspozycję przestrzenną wnętrza zapewniającą możliwość intymnego funkcjonowania pokoi na piętrze, pozwalająca równocześnie użytkownikom na kontakt pomiędzy piętrami, kontemplowanie dzieł sztuki ulokowanych wokół galerii na piętrze, za sprawą wewnętrznego otwarcia przestrzeni ze świetlikiem dachowym. Za dobór materiałów i dbałość o detal we wnętrzu i na elewacji wykonanej z kantówek drewnianych z obramowaniem z blachy wokół okien.
Dom obustronny
proj.: TTAT, fot.: Tomasz Zakrzewski
To nie jedyny projekt pracowni TTAT, który został doceniony w konkursie. Oprócz Domu obustronnego, do nagrody nominowano również Dom na horyzoncie w Orzeszu. Ponadto, w kategorii Domy jednorodzinne wyróżnienie otrzymał Dom Jednorodzinny FINN, powstały w pracowni SUPERGUT STUDIO, a za najlepsze dzieło eksportowe śląskich architektów uznano Bliźniaka w Wilanowie, zaprojektowanego w znanej z prostych i skutecznych rozwiązań pracowni jojko+nawrocki.
