#Nagroda Roku SARP 2026
Dobra architektura powstaje nie tylko w stolicach i innych dużych miastach. Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie porządkuje okolice, zasłania to, co niechciane, a przede wszystkim służy dzieciom i młodzieży z całego powiatu. Teraz projekt pracowni PSBA i INOONI ma szansę na najważniejszą nagrodę architektoniczną w Polsce. Czy to prawdziwe spełnienie marzeń architektów o „przenikaniu wnętrza i zewnętrza”?
Chociaż godziny spędzone w szkole mogą się dłużyć, to po lekcjach pozostaje jeszcze całkiem sporo czasu do zagospodarowania. Można przeznaczyć go na dalszą naukę, odpoczynek, rozrywkę albo... rozwój pasji. Dobrze wiedzą o tym dzieci i młodzież z powiatu mikołowskiego, gdzie od lat działa Ognisko Pracy Pozaszkolnej. W 2021 roku z jego usług – w tym zajęć tanecznych, plastycznych czy językowych – korzystało ponad 1000 młodych osób z całej okolicy.
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — proj.: PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne, INOONI Jakub Zygmunt
© INOONI/PSBA
Rosnąca liczba podopiecznych to coraz większe potrzeby, na które przestały wystarczać wysłużone obiekty przy ulicy Karola Miarki. Odpowiedzią okazał się nowy budynek, który zaprojektowało konsorcjum pracowni PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne i INOONI Jakub Zygmunt. Jak doszło do budowy „rdzawej skorupy” w Mikołowie?
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — proj.: PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne, INOONI Jakub Zygmunt
fot.: Wojciech Bociański — PANOMEDIA
mistrzowski warsztat we wszystkich skalach
W odpowiedzi na trudną sytuację powiatowej instytucji Starostwo Powiatowe podjęło decyzję o organizacji konkursu architektonicznego, który pomoże w pozyskaniu najlepszego projektu dla nowego budynku Ogniska Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie. Jury, pracujące pod kierownictwem Oskara Grąbczewskiego spośród pięciu prac wybrało projekt nadesłany przez pracownie INOONI Jakuba Zygmunta i PSBA Przemysława Sokołowskiego, argumentując swoją decyzję w poniższych słowach:
Praca oferuje niezwykle efektowną i przyjazną przestrzeni z modelową gradacją — od przestrzeni publicznej, poprzez semipubliczną — otwartą i zamkniętą, aż do przestrzeni o ograniczonej dostępności. Zgodnie z ideą projektu przedstawioną przez autorów jako „Przenikanie się wewnętrznej i zewnętrznej formy aktywności”. [...] Autorom pracy udało się stworzyć ogólnodostępną przestrzeń atrakcyjnych zielonych tarasów, nie tylko dla użytkowania konkretnego programu zajęć OPP, ale zarazem, co szczególnie cenne, przyjazną dla mieszkańców Mikołowa, spacerowiczów i turystów. [...] Sposób rozwiązania wnętrz zasługuje na szczególne uznanie, gdyż wydobywa fakturę i piękno szlachetnych, naturalnych materiałów, takich jak beton architektoniczny i drewno. Opracowanie wyróżnia zastosowanie rozwiązań proekologicznych, energooszczędnych. Praca przedstawia bardzo wysoki poziom zawodowego warsztatu we wszystkich skalach — od decyzji urbanistycznych do rozwiązania detali.
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — proj.: PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne, INOONI Jakub Zygmunt
fot.: Joanna Kujda
Dwa lata po rozstrzygnięciu konkursu architektonicznego, rozpoczęła się budowa nowego Ogniska Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie. Pod koniec 2025 roku nowa siedziba OPP Mikołów była już gotowa, odpowiadając zarówno na potrzeby mikołowskiej społeczności, jak i trudnego kontekstu urbanistycznego.
pomarańczowym klinem w przemysłowy kompleks
W tej najbardziej rozległej, urbanistycznej skali, największą siłą nowego budynku Ogniska Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie jest to, jak jego forma stała się odpowiedzią na trudny kontekst, w którym powstało. OPP Mikołów wybudowano na prostokątnej działce kilkaset metrów od rynku w Mikołowie, znajdującej się na styku dwóch architektonicznych rzeczywistości. Od wschodu znajduje się bowiem tak zwany Biały Domek, neoklasycystyczna willa mikołowskiego fabrykanta Heinricha Koetza, wybudowana w 1872 roku. Dzisiaj w niewielkim, jaśniejącym bielą budynku przy ulicy Karola Miarki znajduje się Muzeum miejskie Mikołowa i — trafnie umiejscowiony — Urząd Stanu cywilnego.
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — proj.: PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne, INOONI Jakub Zygmunt
fot.: Wojciech Bociański — PANOMEDIA
Na zachód od działki, na której wyrosło Ognisko Pracy Pozaszkolnej stoi podłużny biurowiec Starostwa Powiatowego oraz... gigantyczna hala produkcyjna należąca do grupy Carbonautyka. Warto wspomnieć, że tę wybuchową mieszankę dopełnia spora ilość zieleni wokół Białego Domku oraz rząd przedwojennych, modernistycznych willi przy pobliskiej ulicy Żwirki i Wigury. Jak w tak zróżnicowanym środowisku zaprojektować budynek, który będzie nowoczesny, otwarty na otoczenie, a przede wszystkim przyjazny dla dzieci i pozostałych użytkowników OPP?
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — proj.: PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne, INOONI Jakub Zygmunt
© INOONI/PSBA
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie
Rozwiązaniem tego problemu okazała się budowa obiektu, który powstał na rzucie kwadratu, ale w żadnym wypadku nie jest zwyczajną „kostką”. Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie to trzykondygnacyjna budowla, zaprojektowana w formie schodkowej bryły opadającej w kierunku otwartego placu. Dzięki temu budynek zwraca się najwyższymi, niemal zupełnie ślepymi ścianami do gargantuicznego kompleksu przemysłowego, a jednocześnie otwiera tarasami na Biały Domek, otaczającą go zieleń i miasto.
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — proj.: PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne, INOONI Jakub Zygmunt
fot.: Wojciech Bociański — PANOMEDIA
Architekci z pracowni PSBA i INNOI zaprojektowali OPP jako architektoniczną barierę, która osłania dziecięce „ognisko” od przemysłowej rzeczywistości. Co więcej, tarasy otwierają się również na ulicę Żwirki i Wigury, a kulisy dla nowej budowli OPP tworzą zespoły zieleni po obu stronach wylotu ulicy Karola Miarki. Na formie przestrzennej nawiązania do otoczenia w OPP Mikołów się jednak nie kończą.
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — proj.: PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne, INOONI Jakub Zygmunt
© INOONI/PSBA
rdzawa skorupa OPP Mikołów
Od strony kompleksu przemysłowego Carobnautyka, Ognisko Pracy Pozaszkolnej wyrasta w formie dwóch oszczędnie przeszklonych ścian, pokrytych siatką cięto-ciągnioną z cortenu:
Projektując nowy budynek postanowiliśmy odwołać się do przemysłowego ducha miejsca. Rdzawa elewacja obiektu wyłania się z ziemi wygradzając go w przestrzeni, przywołując pamięć o przemysłowej przeszłości miejsca. Tworzy swego rodzaju skorupę w której na miejscu obiektu fabrycznego powstaje nowa funkcja. Rdzawa skorupa w jednym z narożników schodzi do ziemi i odsłania swoje nowe oblicze. Ukazuje nam się tarasowo ukształtowana bryła. Obiekt nie pokazuje nam od razu swojego pełnego oblicza. Kolejne kondygnacje są wycofane względem siebie. Zachęcają do wejścia w górę i eksplorowania obiektu.
— piszą architekci z pracowni PSBA oraz INOONI.
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — proj.: PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne, INOONI Jakub Zygmunt
© INOONI/PSBA
Od strony południowo-wschodniej elewacje Ogniska Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie jaśnieją bielą. Ściany pokryte są jasną blachą oraz białym tynkiem, a tarasy wyłożone szarawą płytą lub dużymi otoczakami zabezpieczają bieluśkie barierki. To z kolei odpowiedź na sąsiedztwo Białego Domku, a przy tym architektoniczny parawan, za którym ukryte są wielkie hale przemysłowe o wątpliwej urodzie.
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — proj.: PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne, INOONI Jakub Zygmunt
fot.: Wojciech Bociański — PANOMEDIA
carte blanche dla dziecięcej twórczości
Wnętrza Ogniska Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie są jak elegancka „tabula rasa”, czekająca na wypełnienie barwnymi wytworami wyobraźni dzieci biorących udział w aktywnościach organizowanych przez instytucję. Zaprojektowano je przy użyciu synonimicznych dla architektury materiałów — jasnego betonu architektonicznego, ocieplanego przez drewniane okładziny na poszczególnych elementach wyposażenia:
Wnętrza utrzymane w surowym, industrialnym klimacie. Stropy i ściany w znacznej części odsłonięte, pokazujące szczerość konstrukcji oraz elementów instalacyjnych obiektu. Surowe wykończenie wnętrz odwołuje się do przemysłowego charakteru Górnego Śląska. Jednocześnie stonowane wnętrza stanowią tło dla twórczości dzieci które są w tym obiekcie najważniejsze.
— czytamy o budynku OPP w Mikołowie.
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — proj.: PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne, INOONI Jakub Zygmunt
© INOONI/PSBA
Kształt i układ wnętrz jest do pewnego stopnia konsekwencją schodkowej formy budynku. Najobszerniejsze są przestrzenie zlokalizowane na wysokim parterze. W dużym holu wejściowym znalazły się recepcja i szatnia, wystarczyło również miejsca na fortepian oraz niewielkie, drewniane siedziska, będące przedłużeniem trybun zaprojektowanych na zewnątrz budynku. Z centralnej przestrzeni można dostać się do obszernej sali audytoryjnej z widownią na 122 miejsca. Na tyłach oraz w północnej części budynku zaprojektowano z kolei zaplecze techniczne i magazynowe oraz ciąg pomieszczeń administracyjnych, uszeregowanych wzdłuż korytarza.
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — proj.: PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne, INOONI Jakub Zygmunt
fot.: Wojciech Bociański — PANOMEDIA
Na pierwszym piętrze przewidziano miejsca pracy dla dzieci i młodzieży spędzającej popołudnia i weekendy w mikołowskim Ognisku Pracy Pozaszkolnej. Podobnie, jak poniżej, większość pomieszczeń zaprojektowano po dwóch stronach długiego korytarza. Podopieczni OPP znajdą tutaj cztery sale zajęciowe, pięć sal muzycznych oraz pracownie ceramiczną i plastyczną. Do ich dyspozycji jest także przestrzenny, półpubliczny taras. Pracownie PSBA i INOONI zaprojektowały tam duże donice oraz ławki, a ochronę przed słońcem i deszczem zapewni strop następnej kondygnacji, wysunięty przed duże przeszklenia sal zajęciowych.
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — proj.: PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne, INOONI Jakub Zygmunt
fot.: Joanna Kujda + Wojciech Bociański — PANOMEDIA
Ostatnie piętro to przestrzeń ruchu — na niewielkiej powierzchni powstały tam dwie sale taneczne z zapleczem szatniowym oraz duży taras, umożliwiający prowadzenie zajęć na świeżym powietrzu. Miejsc, w których aktywności OPP Mikołów bez problemu przeniosą się „pod chmurkę” jest znacznie więcej.
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — proj.: PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne, INOONI Jakub Zygmunt
fot.: Wojciech Bociański — PANOMEDIA
prawdziwe przenikanie
Czytując teksty poświęcone architekturze, zwłaszcza te, które w podtytule mają zwrot „notatka prasowa”, nietrudno trafić na deklaracje, mówiące o „przenikaniu się wnętrza z zewnętrzem”. Zazwyczaj obietnice architektów, inwestorów i PR-owców sprowadzają się do zaprojektowania dużych okien, przez które dobrze widać najbliższe otoczenie budynku. W przypadku Ogniska Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie powiązanie tego, co na zewnątrz budynku z jego wnętrzami, ma wymiar przede wszystkim funkcjonalny.
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — proj.: PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne, INOONI Jakub Zygmunt
fot.: Joanna Kujda
Projektując staraliśmy się uwypuklić, że to co jest na zewnątrz jest równie ważne jak to co jest w środku budynku. Jak wnętrze z zewnętrzem może się przenikać i wzajemnie uzupełniać. Każda forma aktywności wewnątrz budynku, będzie możliwa do przeprowadzenia na zewnątrz. Występy z sali do popisów mogą być przeprowadzone na placu wejściowym a publiczność może usiąść na przylegającej do placu trybunie. Sale zajęć ulokowane na piętrze mogą przenieść swoje aktywności na rozległy taras zewnętrzny. Sale baletowe na ostatniej kondygnacji połączone są także z zewnętrznym tarasem na którym można tańczyć na świeżym powietrzu.
— piszą architekci.
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — proj.: PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne, INOONI Jakub Zygmunt
fot.: Wojciech Bociański — PANOMEDIA
eko-ognisko
W Mikołowskim projekcie do pełni szczęścia brakuje jedynie dobrze zaaranżowanych przestrzeni wokół budynku. To zadanie nie leżało jednak w gestii architektów, którzy dostosowali się w tym zakresie do wytycznych konkursu. Do rewaloryzacji świetnie nadaje się za to plac po wschodniej stronie uliczki biegnącej wzdłuż Ogniska, będący dzisiaj skwerem „rozjechanym” przez parkujące samochody. Przestrzenie publiczne i pół-publiczne znajdują się zresztą de facto w samym budynku OPP, a jeśli chodzi o zieleń i — szerzej — samą naturę, to Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie również w tej kwestii ma sporo do powiedzenia:
W budynku zaprojektowano szereg rozwiązań proekologicznych i energooszczędnych. Ogrzewanie budynku powietrznymi pompami ciepła. Na dachu zamontowano instalację fotowoltaiczną. W celu zapewnienia wysokiej jakości komfortu użytkowania zaprojektowano system wentylacji mechanicznej z rekuperacją. W celu racjonalizacji zużycia wody przewiduje się odzysk wody deszczowej magazynowanej w podziemnym zbiorniku na wody opadowe. Woda wykorzystywana na cele gospodarcze głównie do podlewania.
— dodają projektanci Ogniska Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie.
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — proj.: PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne, INOONI Jakub Zygmunt
fot.: Wojciech Bociański — PANOMEDIA
Nagroda Roku SARP 2026
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie ma szansę na jedną z najważniejszych nagród architektonicznych w naszym kraju. Poniżej znajdują się opisy oraz pełna lista budynków nominowanych do Nagrody Roku SARP 2026:
-
Dom Graniczny — TOPROJEKT
-
Dom w domu. Przebudowa i rozbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Podkowa Leśna — Mak studio Łukasz Krzesiak | Michał Koć (Modus House)
-
„Dom Książki” przy ulicy Gwarnej 13A w Poznaniu — Litoborski + Marciniak Biuro architektoniczne | EGO Studio | OYKA
-
Przebudowa, nadbudowa i rozbudowa budynku handlowo-usługowego „Rusałka” w Lublinie — Pracownia AKM
-
Budynek wielorodzinny z usługami w parterze przy ulicy Biernackiego 17 w Lublinie — Pracownia AKM
-
„Centrum Przestrzeni Innowacyjnej” SGH w Warszawie — Stelmach i Partnerzy Biuro Architektoniczne
-
Szkoła Podstawowa nr 119 im. 3. Berlińskiego Pułku Piechoty w Warszawie — WWAA
-
AFI Office House w Warszawie — JEMS Architekci | Pracownia Architektury Krajobrazu Marta Tomasiak
-
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — INOONI Jakub Zygmunt | PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne
-
Akademia Muzyczna im. F. Nowowiejskiego w Bydgoszczy — PLUS3-ARCHITEKCI
-
Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego — Projekt Praga | Piotr Bujnowski Architekci | Zielone Studio
-
Heritage Resort w Rybniku — TOPROJEKT
-
Hotel Tribe Kraków Stare Miasto — Ingarden & Ewý Architekci
-
Siedziba firmy SYLVA w Wielu — APA Wojciechowski Architekci
-
Mosty Berdychowskie w Poznaniu - Ski Studio Błażej Szurkowski | ARPA Jerzy i Bartosz Gurawski | Maciej Sokolnicki MS86A | Adam Turczyn
-
Modern Mokotów, etap 1 i 2 — BBGK Architekci
-
Plac Centralny w Warszawie - A-A Collective | Landscape Practice
-
Przebudowa i rozbudowa Domu Zdrojowego w Żegiestowie — Pracownia Projektowa F-11
-
Arche Klasztor Wrocław — Arche
-
Wnętrza restauracji „Barbara” w Warszawie — 89 stopni
-
Park Aktywności Rodzinnej w Warszawie — JAZ+ Architekci
