Ponad 5 miliardów złotych na rewitalizację zabytków

Magdalena Milert

23 maja '26

Wizualizacja EC Zabrze

...

+25

w skrócie
Grupa Arche realizuje gigantyczny program rewitalizacji zabytków w Polsce o wartości ponad 5 miliardów złotych, skupiając się obecnie na unikalnych obiektach Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego. Elektrociepłownia Zabrze za kwotę ponad 7,4 mln zł zyska funkcję hotelową, halę targową oraz multimedialne Żywe Muzeum Energetyki o powierzchni około 5 tysięcy metrów kwadratowych. Kosztujący około 300 mln zł remont Elektrociepłowni Szombierki w Bytomiu, wsparty dotacją UE, zmieni się w kompleks hotelowy na 355 pokoi, strefę basenowo-sportową oraz centrum kulturalne. Pałac Donnersmarcków w Siemianowicach Śląskich, zostanie w pełni zrewitalizowany, przywracając dawny blask historycznemu kompleksowi pałacowo-parkowemu. Dawna elektrownia Renarda w Sosnowcu zostanie dokończona jako centrum hotelowo-konferencyjno-rozrywkowe, w którym inwestor zamierza maksymalnie zachować istniejącą tkankę industrialną, a także wyeksponować powstałe w obiekcie graffiti. Więcej ciekawych informacji znajdziesz na stronie głównej portalu AiB

w skrócie

Grupa Arche realizuje gigantyczny program rewitalizacji zabytków w Polsce o wartości ponad 5 miliardów złotych, skupiając się obecnie na unikalnych obiektach Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego.
Elektrociepłownia Zabrze za kwotę ponad 7,4 mln zł zyska funkcję hotelową, halę targową oraz multimedialne Żywe Muzeum Energetyki o powierzchni około 5 tysięcy metrów kwadratowych.
Kosztujący około 300 mln zł remont Elektrociepłowni Szombierki w Bytomiu, wsparty dotacją UE, zmieni się w kompleks hotelowy na 355 pokoi, strefę basenowo-sportową oraz centrum kulturalne.
Pałac Donnersmarcków w Siemianowicach Śląskich, zostanie w pełni zrewitalizowany, przywracając dawny blask historycznemu kompleksowi pałacowo-parkowemu.
Dawna elektrownia Renarda w Sosnowcu zostanie dokończona jako centrum hotelowo-konferencyjno-rozrywkowe, w którym inwestor zamierza maksymalnie zachować istniejącą tkankę industrialną, a także wyeksponować powstałe w obiekcie graffiti.
Więcej ciekawych informacji znajdziesz na stronie głównej portalu AiB

Ponad pięć miliardów złotych zasili projekty renowacyjne w całym kraju, ze szczególnym uwzględnieniem aglomeracji śląskiej. Odmieni się krajobraz Bytomia, Zabrza, Sosnowca i Siemianowic Śląskich. Opuszczone giganty przemysłowe i zdewastowane rezydencje magnackie mogą stać się ultranowoczesnymi centrami życia społecznego, turystycznego i kulturalnego.

Grupa Arche chce przeznaczyć ponad 5 mld zł na przywracanie do życia historycznych obiektów w całej Polsce. Część z nich zobaczyliśmy na IV edycji Forum Rewitalizacji, zorganizowanej 21 maja. W wydarzeniu wzięli udział konserwatorzy zabytków, samorządowcy, przedstawiciele instytucji finansowych, architekci oraz media. Na tegorocznym forum po raz pierwszy uczestnicy spotkali się bezpośrednio na placach budowy, gdzie trwa lub wkrótce rozpocznie się rewitalizacja historycznych obiektów na Śląsku i Zagłębiu Dąbrowskim: Elektrociepłowni w Zabrzu i Bytomiu, Pałacu Donnersmarcków w Siemianowicach Śląskich i dawnej elektrowni Renarda w Sosnowcu.

wielka rewitalizacja zabytków Elektrociepłowni Zabrze

Budowa elektrowni rozpoczęła się pod koniec XIX wieku z inicjatywy berlińskiej spółki AEG. Lokalizację wybrano ze względu na bogate zaplecze surowców z pobliskich kopalń. W 1897 roku instalacja zaczęła produkować prąd. Na początku XX wieku zakład przejęła spółka Schlesische Elektrizitäts und Gas Aktien Gesellschaft. W okresie międzywojennym obiekt zmodernizowano. Stał się on jedną z największych elektrowni w regionie. Elektrownia funkcjonowała również w czasie II wojny światowej. Po 1945 roku została upaństwowiona, tym okresie wyposażono ją w turbiny produkcji Škody. Zniszczenia i grabieże powojenne zmniejszyły jej moc produkcyjną o połowę.

Elektrociepłownia Zabrze w latach 80. XX w.

Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Obiekt działał do 2018 roku. Jego całkowite wygaszenie nastąpiło w 2019 roku. W grudniu 2022 roku samorząd Zabrza przejął obiekt od Fortum. Wiosną 2025 roku miasto wystawiło go na sprzedaż. W przetargu zwyciężyła spółka Arche S.A. Kompleks kupiono za kwotę 7 401 000 zł.

Zrewitalizowany obiekt ma stać się wielofunkcyjną przestrzenią. Strefa hotelowa zaoferuje około 250 pokoi. Około 100 pokoi powstanie w zaadaptowanych historycznych budynkach. Około 150 pokoi znajdzie się w nowym obiekcie modułowym z stali wykonany przez zakład prefabrykacji Arche w Siedlcach. Wygląd tej nowej części będzie nawiązywał do stalowych konstrukcji dawnych chłodni kominowych. W dawnej kotłowni powstanie Żywe Muzeum Energetyki i centrum edukacyjne o powierzchni około 5 tys. m². Integralną częścią ekspozycji poświęconej przemysłowi i energii będą zachowane wielkogabarytowe piece oraz turbiny wraz z wyposażeniem instalacyjnym i pomiarowym.

Inwestorowi zależy na zaktywowaniu lokalnej społeczności w tym pracowników byłej Elektrowni, już teraz rozpoczęła się współpraca między innymi z p. Bernardem Gburem wieloletnim pracownikiem oraz aktywistą społecznym, który wielokrotnie współorganizował rajzy po elektrowni. Inwestor deklaruje także docenianie dużego zaangażowania lokalnych Stowarzyszeń między innymi Wrazidlok. „Chcemy aby w przyszłości te osoby oprowadzały gości po tym budynku” – mówi Inwestor. Za projekt odpowiedzialny jest zespół architektów Arche na czele z Piotrem Grochowskim, obecnie są na etapie opracowywania ekspertyz technicznych sporządzania projektów budowlanych i koncepcyjnych.

Elektrociepłownia Zabrze

Hala turbin zostanie przekształcona w otwartą halę targową z gastronomią. Maszyny w postaci turbin i pomp pozostaną w pierwotnym układzie. Elementy wewnętrzne maszyn będą częściowo widoczne przez przezroczyste osłony. Na podstawie archiwalnych rysunków zostaną przygotowane schematy instalacyjne, które wyjaśnią działanie m.in. konstrukcji turbin. Wnętrza pomieszczą też restauracje, strefy eventowe, artystyczne oraz przestrzenie wystawiennicze.

Elektrociepłownia Zabrze

Elektrociepłownia Zabrze — wnętrze

Kompleks zostanie wyposażony w infrastrukturę konferencyjną oraz obiekty o charakterze sportowym. W miejscu dawnych chłodni kominowych powstanie rekreacyjno-wydarzeniowy Park Industrialny. Znajdzie się tam strefa festiwalowa dla ok. 1 tys. osób. Powstanie tam również plac zabaw inspirowany industrialnym charakterem. Powierzchnia terenów zielonych zostanie zwiększona dwukrotnie.

Wizualizacja EC Zabrze

nowe życie Elektrociepłowni Szombierki w Bytomiu

Historia Elektrociepłowni Szombierki w Bytomiu rozpoczęła się od projektu firmy architektonicznej Emila i Georga Zillmannów w latach 1916-1923. Uroczyste otwarcie elektrowni nastąpiło w 1920 roku. Obiekt należał wtedy do największych i najnowocześniejszych tego typu zakładów w Europie. W 1925 roku na wieży wodnej zamontowano czterostronny zegar. Elektrownia zyskała najwyższy komin o wysokości 120 metrów w 1937 roku. Proces przekształcania elektrowni w elektrociepłownię ruszył w 1960 roku.

Zakład przestał produkować prąd w 1998 roku. Od lat 90. wygaszano produkcję w obiekcie. Budynki zaczęły wtedy stopniowo popadać w ruinę. Mieszkańcy mają jednak w pamięci to miejsce – wybrali obiekt jako jeden z Siedmiu Cudów Architektury Województwa Śląskiego w 2009 roku. Elektrociepłownia Szombierki weszła na Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego w 2010 roku, a tamtejszy Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał nieruchomość do rejestru zabytków w roku 2013.

Elektrociepłownia Szombierki

W sierpniu 2022 roku Grupa Arche podpisała umowę zakupu obiektu za kwotę 10 mln zł. W 2023 roku przeprowadzono częściowe oczyszczenie terenu z roślinności i badania gruntu. W 2024 roku inwestor pozyskał dofinansowanie z Unii Europejskiej w kwocie blisko 47,5 mln zł, przy czym całkowity koszt remontu szacowany jest na około 300 mln zł. Planowane zakończenie prac przypada na 2027 rok. Spółka uzyskała już pozwolenia na budowę dla zespołu budynków hotelowych po północnej stronie istniejących obiektów.

Elektrociepłownia Szombierki – wnętrze

W odnowionej przestrzeni i jej nowo powstających częściach przewidziano zróżnicowane funkcje: nowo wybudowany zespół budynków hotelowych po północnej stronie kompleksu pomieści 355 komfortowych pokoi. Pokoje hotelowe znajdą się również w odrestaurowanym budynku biurowym oraz budynku rozdzielni. W części hali kotłowni i pompowni powstanie funkcja sportowo-rekreacyjna. Zaplanowano tam kompleks basenowy z krytym basenem, brodzikiem i infrastrukturą rekreacyjną w postaci zjeżdżalni, leżaków i jacuzzi. Powstanie tam również strefa saun. Inne obiekty sportowe obejmą boisko do badmintona, korty do squasha oraz siłownię zewnętrzną.

Najważniejszym pomieszczeniem i sercem kulturalnym EC Szombierki będzie dawna hala turbin tzw. sala modrzewiowa z zachowanym i zabezpieczonym sufitem drewnianym. To tu będą organizowane wydarzenia kulturalne – tak jak miało to miejsce wtedy, gdy jak ten obiekt funkcjonował jako elektrociepłownia. Za projekt architektoniczny odpowiedzialna jest pracownia Bulak Projekt na czele z Markiem Bulakiem i zespołem, natomiast za wnętrza odpowiedzialny jest zespół Arche z pod kierownictwem Aleksandry Cybuli.

Elektrociepłownia Szombierki – wnętrze

Budynek hali turbin zmieni się w salę wielofunkcyjną umożliwiającą organizację koncertów czy targów. Przestrzenie te będą ogólnie przeznaczone do organizacji wydarzeń i wystaw. W budynku kotłowni zaplanowano przestrzeń eventowo-gastronomiczną. Gastronomia, strefa konferencyjna oraz targowa zajmą łącznie przestrzeń około 5000 m².

Elektrociepłownia Szombierki – wnętrze

Wizualizacja EC Szombierki w Bytomiu — Strefa wejściowa

Wizualizacja EC Szombierki w Bytomiu — Lobby

pałac Donnersmarcków w Siemianowicach Śląskich odzyska blask?

Budowę rezydencji rozpoczął ród Mieroszewskich w XVII wieku. Pod koniec XVII stulecia budynek przejął ród Henckel von Donnersmarck. Do końca XIX wieku pałac pełnił funkcję ich siedziby rodowej. Obiekt był wielokrotnie przebudowywany i modernizowany. Pod koniec XIX wieku Donnersmarckowie przekazali pałac spółce „Zjednoczone Huty Królewska i Laura”. W czasie II wojny światowej władze niemieckie nakazały przebudować reprezentacyjne sale na biura. Wybito wtedy nowe okna i zniszczono zabytkowy wystrój. Po wojnie obiekt znalazł się pod zarządem kopalni Siemianowice. Doprowadziło to do stopniowej dewastacji kompleksu. Następnie budynki przejęło miasto.

Pałac Donnersmarcków

Od 2005 roku obiekt przechodził przez ręce różnych prywatnych właścicieli. W grudniu 2024 roku kompleks za kwotę prawie 13,84 mln zł brutto kupiła Grupa Arche S.A.

Pałac Donnersmarcków

Nowy właściciel oraz siemianowicki magistrat zapowiadają dokończenie pełnej rewitalizacji historycznego kompleksu pałacowo-parkowego. Prace mają przywrócić obiektowi dawny blask i połączyć przeszłość z przyszłością. Oficjalna decyzja nie została jeszcze ogłoszona. Dotychczasowe intencje i profil inwestora sugerują jednak rozwój funkcji hotelowej. Od 2005 roku istniał już plan adaptacji obiektu na hotel. W 2022 roku media również donosiły o spodziewanym przekształceniu obiektu w hotel. Grupa Arche jest grupą hotelową znaną z renowacji obiektów historycznych i przekształcania ich w hotele i wielofunkcyjne obszary miejskie.

Pałac Donnersmarcków — ruiny budynków użytkowych

przemysłowa rewitalizacja zabytków dawnej elektrowni Renarda w Sosnowcu

W 1893 roku powstała najstarsza część elektrowni, która… jest starsza niż samo miasto Sosnowiec (prawa miejskie uzyskano 10 czerwca 1902). Na początku XX wieku elektrownia działała w ramach towarzystwa akcyjnego z udziałem kapitału francuskiego. Obiekt zaopatrywał w energię sąsiednią kopalnię Sosnowiec. Zasilał on także dąbrowską Hutę Bankową. Wokół zakładu powstała cała kolonia robotnicza ze szkołą. Do dziś przetrwały tylko dwie wille i ceglany gmach elektrowni.

Po II wojnie światowej majątek został znacjonalizowany i funkcjonował jako część Kopalni Węgla Kamiennego Sosnowiec. Wydobycie w kopalni zakończono w styczniu 1998 roku. W 2010 roku rozpoczął on przebudowę na hotel ze strefą spa. W 2014 roku prace przerwano. Budynek przez kolejnych 10 lat pozostawał w niedokończonym stanie, po czym został wystawiony na sprzedaż za 18,5 mln zł.

Elektrownia Renarda w Sosnowcu

W styczniu 2026 roku spółka Arche podpisała umowę przedwstępną i obecnie skupia się na analizie formalnej i technicznej obiektu. Budynek zostanie dokończony w funkcji hotelowej. Inwestycja zakłada pełne zachowanie jego industrialnego charakteru. Arche chce zachować w jak największym stopniu tkankę istniejącą. Ze względu na zaniechane prace budowlane poprzednich właścicieli, analizowany obecnie jest stan techniczny budynku. Inwestorowi zależy przede wszystkim na zachowaniu historycznego charakteru dawnej elektrowni oraz wyeksponowanie nowej sztuki w postaci graffiti, która powstała w momencie jak zaniechano prace budowlane. Docelowo powstanie tam centrum hotelowo-konferencyjno-rozrywkowe. Inwestor zamierza dokończyć wcześniejsze plany rozbudowy. W podziemiach powstaną sale konferencyjne oraz strefa spa i wellness.