Tysiąc nowych mieszkań do 2029 roku — taki jest plan nowej prezydentki Gliwic na kryzys mieszkaniowy, który — podobnie jak w całym kraju — daje się we znaki mieszkańcom tego miasta. Żeby spełnić swoją obietnicę Katarzyna Kuczyńska-Budka zorganizowała trzy konkursy architektoniczne, w których jury zasiada prof. Agata Twardoch, Urbanistka Gliwic. Dzisiaj już wiemy, że jedno z trzech planowanych osiedli — to pomiędzy ulicami Pszczyńską i Kujawską — zostanie zaprojektowane przez wrocławską pracownię Major Architekci. Jaka jest ich recepta na tanie, dostępne mieszkania?
Śląsk coraz mocniej świeci przykładem w zakresie budownictwa społecznego, zwłaszcza kiedy chodzi nie tylko o ilość, ale i jakość. Krajowe plebiscyty i nagrody architektoniczne w ostatnim roku zdominowały Ajnfarty w Rybniku, w Mysłowicach z modułów ułożono komunalny Demonstrator Technologii, zaś w Katowicach dostępne mieszkania TBS powstają w pięknych kamienicach w samym centrum miasta. Do tego grona aspirują również Gliwice, które planują budowę 1000 nowych mieszkań miejskich w dwóch formułach — komunalnych, czyli dostępnych dla osób o najniższych zasobach, oraz TBS, które odpowiadają na potrzeby gliwiczan znajdujących się w luce czynszowej. A to wszystko wedle projektów wyłonionych w konkursach!
społeczna ofensywa Gliwic
To nie tak, że budownictwo społeczne w Gliwicach nie działa — ZBM II TBS Gliwice w latach 2017-2020 zrealizowało osiedle CENTRUM 50+, skierowane dla osób powyżej 50. roku życia, gdzie w czterech budynkach powstało 97 mieszkań. Pomiędzy 2020 a 2025 rokiem wybudowano z kolei osiedle przy ulicy Dworskiej, gdzie znalazło się łącznie 186 mieszkań. Tym razem mowa jednak o przedsięwzięciu w zupełnie innej skali — najmniejsze z planowanych osiedli ma mieć przynajmniej 120 mieszkań, za to największe — aż 486. To właśnie ono stanie na trzech dużych działkach pomiędzy ulicami Pszczyńską i Kujawską, nieopodal Areny PreZero.
trzy kroki do osiedla
Ze względu na zakres prac, projekt musiał zostać podzielony na trzy etapy — w pierwszym powstać ma 200 mieszkań, w drugim 150, a w ostatnim — 136. Działki o łącznej powierzchni ponad 7,5 hektara są na tyle duże, że ich przeciwległe krańce znajdują się w zupełnie różnych kontekstach przestrzennych.
Obszar opracowania obejmował 3 etapy — które mimo bliskiego położenia mają całkiem odmienne uwarunkowania (przez charakter sąsiedniej zabudowy, występującą na działce zieleń, spadki terenu, ograniczenia związane z istniejącą i planowaną infrastrukturą). Wyzwaniem było takie zaprojektowane urbanistyki, które uwzględniałoby wszystkie te ograniczenia, a jednocześnie pozwoliło stworzyć przestrzeń przyjazną dla mieszkańców i sprzyjającą tworzeniu relacji sąsiedzkich.
— tłumaczą Major Architekci.
Odpowiedzią okazało się stworzenie koncepcji opartej o trzy podstawowe typologie budynków.
Nowe osiedle przy ulicy Pszczyńskiej i Kujawskiej w Gliwicach — Budynki od strony ulicy Pszczyńskiej
© Major Architekci
kamienice przy Pszczyńskiej...
Od strony południowej, „twarzą” osiedla zostaną dwa budynki położone bezpośrednio przy ulicy Pszczyńskiej. Tutaj Major Architekci postawili na wybudowanie dwóch czterokondygnacyjnych, podłużnych brył które — ulokowane równolegle do arterii — będą stanowić swego rodzaju „bramę” do całego osiedla. Architekturę bloków optycznie odciążą wewnętrzne narożniki ostatnich kondygnacji, które wykrojono z brył, zastępując je stalowymi pergolami. Jak czytamy na planszach konkursowych, wraz z planowanym placem sprawią one, że frontowe budynki będą zapraszać do wnętrza założenia.
Proporcjami oraz sposobem wykończenia budynki nawiążą do trzech zabytkowych, murowanych kamienic mieszkalnych z 1912 roku, które stoją na zachód od projektowanych budynków.
Nowe osiedle przy ulicy Pszczyńskiej i Kujawskiej w Gliwicach — Wieże od strony ulicy Kujawskiej
© Major Architekci
wieżowce przy Kujawskiej...
Od strony północnej, przy ulicy Kujawskiej, stanie pięć punktowców zaprojektowanych na planie krzyża. Dwa z nich wzniosą się na wysokość 9 kondygnacji, pozostałe trzy będą miały 7 kondygnacji naziemnych. Skąd tak diametralna zmiana charakteru zabudowy w porównaniu do wcześniejszych etapów? Wieżowce przy ulicy Kujawskiej są odpowiedzią na najbliższe otoczenie, zdominowane przez masywny budynek Areny PreZero z 2018 roku. Chociaż nowe bloki nie mają szans dorównać mu kubaturą, to staną się wysokościowym kontrapunktem dla hali widowiskowej zdolnej pomieścić prawie 18 tysięcy osób.
To ostatni etap drugiego zadania, w którym zrealizowane zostanie łącznie 136 mieszkań o powierzchniach od 31,74 do 63,32 metrów kwadratowych. Mieszkania zlokalizowane będą w „ramionach” krzyża oraz skupione wokół centralnie umiejscowionej klatki schodowej. W efekcie ilość ścian wspólnych w mieszkaniach zostanie zminimalizowana, poprawi się również ich doświetlenie i przewietrzanie.
Nowe osiedle przy ulicy Pszczyńskiej i Kujawskiej w Gliwicach — Widok na plac osiedlowy
© Major Architekci
...i niskie bloki między nimi
Pomiędzy dwiema grupami wyższej zabudowy — w ramach pierwszego zadania oraz pierwszego etapu drugiego zadania — wyrośnie największy zespół budynków. Prostopadłościennych bloków trzech kondygnacjach będzie łącznie 18, 5 z nich zyska dodatkowe „nadbudówki” o wysokości jednej lub dwóch kondygnacji. Niski charakter zabudowy — odpowiadający pobliskim terenom zielonym oraz małoskalowej architekturze Rodzinnych Ogródków Działkowych, z którymi od zachodu graniczyć ma nowe osiedle.
Nowe osiedle w Gliwicach przy ulicy Pszczyńskiej i Kujawskiej — widok na podwórko
© Major Architekci
Jak piszą Major Architekci na swoim profilu w mediach społecznościowych, ta część osiedla, otoczona od północy i południa przez wyższą zabudowę, ma nawiązywać do śląskich i niemieckich osiedli, powstających głównie w pierwszej połowie ubiegłego stulecia. Odniesienia widoczne są nie tylko w skali budynków, ale i w sposobie ich wykończenia. Większość bloków obrzucona zostanie czerwonawym tynkiem, niektóre z nich zyskają elewacje wykończone płytkami klinkierowymi lub ceramicznymi przypominającymi cegły. O górniczo-industrialnym charakterze tego terenu przypomni detal, przede wszystkim stalowoszara stolarka okienna oraz balkony zabezpieczone przy pomocy siatki cięto-ciągnionej.
Nowe osiedle przy ulicy Pszczyńskiej i Kujawskiej w Gliwicach — widok z lotu ptaka
© Major Architekci
integracja na ośce
Między Pszczyńską i Kujawską w Gliwicach powstanie jedno z większych osiedli społecznych wybudowanych w ostatnich latach w naszym kraju. Major Architekci zaprojektowali na nim 25 budynków wielorodzinnych, których budowa ma zakończyć się do 2029 roku. Przy takiej skali założenia niebagatelne znaczenie mają nie tylko rzuty pojedynczych budowli, czy ich relacje z otoczeniem, ale też rozkład budynków względem siebie — w końcu rozmiarami będzie przypominać małą dzielnicę.
Aby nadać nowemu osiedlu logiczny układ, Major Architekci zdecydowali się na wprowadzenie osiedlowej ulicy-alejki, przeprowadzonej na linii północ-południe pomiędzy ulicami Pszczyńską i Kujawską, przy której znajdzie się większość budynków. Prostopadle do niej przebiegnie dodatkowa oś, przy której znajdą się niektóre z budynków drugiego etapu oraz wież po stronie północnej. Na przecięciu dwóch śródosiedlowych ciągów wyznaczono miejsce na duży plac, podobną przestrzeń zaprojektowano również przy wlocie na osiedle od strony ulicy Pszczyńskiej.
Nowe osiedle przy ulicy Pszczyńskiej i Kujawskiej w Gliwicach — plansza konkursowa
© Major Architekci | mat. udostępnione przez organizatorów konkursu
architektura bramna
Pozozstając w tematyce wejść na osiedla — te zostały wyróżnione poprzez odpowiednie ukształtowanie poszczególnych budynków. Dwa bloki od ulicy Pszczyńskiej tworzą zwartą ścianę, wydzielającą resztę osiedla od ulicy, z kolei budynki położone najbliżej ulicy Kujawskiej zyskały dodatkowe kondygnacje, stając się wysokościowymi dominantami tej części założenia. Podobnie podwyższony został blok przy placu osiedlowym — kiedy osiedle zostanie wybudowane, będzie pewnie służył za punkt orientacyjny dla mieszkańców.
Wprowadzono również wyraźne „bramy” – przestrzenie wejściowe do osiedla, które prowadzą w głąb założenia, rozpoczynając i kończąc główną oś od ul. Pszczyńskiej i od Kujawskiej. Funkcje usługowe zostały rozlokowane strategicznie – przede wszystkim na zakończeniach głównej osi ciągu pieszo-jezdnego – tak aby aktywizować przestrzeń publiczną ulicy.
— czytamy w mediach społecznościowych pracowni.
Nowe osiedle przy ulicy Pszczyńskiej i Kujawskiej w Gliwicach — plansza konkursowa
© Major Architekci | mat. udostępnione przez organizatorów konkursu
spacer, siatkówka czy sanki?
Kompleksowo zaprojektowano też otoczenie budynków. Z Projektu Zagospodarowania Terenu wyczytać można, że na osiedlu pomiędzy ul. Pszczyńską i Kujawską znajdzie się mnóstwo małej architektury, place zabaw, a nawet psi park, boisko do siatkówki czy... górka saneczkowa, element niezbędny na każdym prawdziwym osiedlu. Podobnie, jak w przypadku planowanego osiedla przy ulicy św. Wojciecha, pojawią się również ogródki społeczne. Z perspektywy rzutu sposób w jaki zorganizowano komunikację pieszą w przestrzeni osiedla może wydawać się zagadkowy. Nie powstał on jednak z przypadku:
Istotną wartością projektową stało się dla nas zachowanie możliwie największej ilości drzewostanu, który definiuje tożsamość osiedla. Istniejąca zieleń wycina kreowane place i ścieżki, i jest uzupełniona o kolejne nasadzenia wzdłuż głównych osi.
{tag:Autor}
