Czerwony jak cegła. Obok dawnej suszarni chmielu przy ulicy Biernackiego 17 w Lublinie stanął nowy budynek

#Nagroda Roku SARP 2026

W Lublinie przy ulicy Biernackiego 17, tuż obok starej suszarni chmielu, wyrosła czerwona kamienica. Nie znajdziecie na niej cegły, jest za to mika oraz geometryczny spektakl. Budynek, który zaprojektowała Pracownia AKM został nominowany do Nagrody Roku SARP 2026. Czy zdobędzie najważniejsze architektoniczne wyróżnienie w naszym kraju?

Przy ulicy Biernackiego 17, nieco ponad kilometr od lubelskiego rynku, rozegrało się spotkanie pierwszego stopnia pomiędzy współczesną mieszkaniówką, a XIX-wiecznym zabytkiem. Nowy, pięciopiętrowy budynek stanął vis-a-vis ceglanej, industrialnej budowli. Jego projektanci postawili na nawiązania formalne, ale w efekcie nie zabrakło również kontrastu. W równym stopniu, co sąsiedztwo historycznej budowli, jego kształt zdeterminował jednak pomysł, dzięki któremu architekci rozprawili się z „trudnym” kształtem działki w centrum Lublina.

Biernackiego 17 w Lublinie

proj.: Pracownia AKM fot.: Rafał Chojnacki

nowy akcent przy Biernackiego 17 w Lublinie

Plomba przy Biernackiego 17 powstała jako siedmiokondygnacyjna, podpiwniczona bryła o skomplikowanym rzucie. Od zachodu graniczy z narożną kamienicą z XIX wieku, kontynuując pierzeję w przeciwnym kierunku. „Włączenie” budynku w system kwartałowej zabudowy uzasadnia jego rozrzeźbioną formę od strony wewnętrznego podwórza — w końcu w historycznych miastach wiele podwórek zapełniały oficyny o kubaturach dyktowanych nie przez stosowność formy, a w związku z potrzebami mieszkańców kamienic. 

Biernackiego 17 w Lublinie

proj.: Pracownia AKM fot.: Rafał Chojnacki

Od wschodu budynek kończy się ślepą ścianą; w przyszłości można więc spodziewać się kontynuacji pierzei w tym kierunku, zwłaszcza że dwa parterowe domki, które wcześniej stały po wschodniej stronie ulicy Biernackiego, zostały rozebrane przed rozpoczęciem budowy. 

Biernackiego 17 w Lublinie

proj.: Pracownia AKM fot.: Rafał Chojnacki

geometryczny spektakl

Wygląd nowej kamienicy przy Biernackiego to jednak nie tylko konsekwentna kontynuacja pierzei i wykończenie nawiązujące do sąsiedniego zabytku, lecz przede wszystkim sposób, w jaki ograniczenia działki zostały przekute w jedną z największych zalet budynku:

Dom przy Biernackiego 17 powstał na działce o nieregularnym kształcie, której boczne granice nie są prostopadłe do ulicy. Układ konstrukcyjny dostosowany do tej geometrii umożliwił stworzenie uskokowej bryły o podziałach odpowiadających strukturze mieszkań. Jej dynamika podkreślona jest przez masywne płyty balkonów tworzących schodkową kompozycję. Biegnąca po pochyłości ulica pozwala na obserwowanie tej gry powtarzalnych brył z różnych poziomów

— piszą architekci z Pracowni AKM.

Biernackiego 17 w Lublinie

proj.: Pracownia AKM fot.: Rafał Chojnacki

Ekspresyjny wyraz fasady budynku jest przy tym wzmacniany przez wystawę południową, zapewniającą spektakl świateł i cieni rzucanych przez masywne balkony. 

Biernackiego 17 w Lublinie

proj.: Pracownia AKM fot.: Rafał Chojnacki

konsekwencja w różnych skalach

To, co piętra robią z rozmachem, przyziemie powtarza w skali mikro. Główne wejście do budynku przy ulicy Biernackiego 17 zlokalizowano po zachodniej stronie, gdzie dom graniczy z XIX-wieczną kamienicą. Architekci postawili na schowanie drzwi w uskokowej wnęce, nawiązującej do rozwiązań przyjętych w kolejnych kondygnacjach oraz podkreślając ich rolę w kontekście całej elewacji. Wejście prowadzące do lokalu usługowego znajduje się po stronie wschodniej, gdzie sąsiaduje z wjazdem do podziemnego garażu na 34 samochody — w tym miejscu zaprojektowano zaokrąglony, wyłożony klinkierem narożnik, jedyne chyba przełamanie rygorystycznej geometrii budynku. 

Biernackiego 17 w Lublinie

proj.: Pracownia AKM fot.: Rafał Chojnacki

czerwony dom w centrum Lublina

Od ukośnych balkonów jeszcze bardziej charakterystyczny jest jednak kolor pokrycia elewacji. Skąd pomysł na czerwoną kamienicę w centrum Lublina? 

Kolorystyka budynku jest jednolita, a głębokie odcienie czerwieni nawiązują do barwy ceglanych ścian stojącego naprzeciwko zabytku, dawnej suszarni chmielu. Zastosowany tynk z dodatkiem miki zmienia swój kolor w zależności od pory dnia i nasłonecznienia. Parter obłożony jest płytkami klinkierowymi układanymi pionowo.

— czytamy o nowym budynku przy ulicy Biernackiego 17 w Lublinie.

Biernackiego 17 w Lublinie

proj.: Pracownia AKM fot.: Rafał Chojnacki

Dawna suszarnia chmielu znajdująca się przy ulicy Biernackiego 22 to niewielki, czterokondygnacyjny budynek, będący częścią rolniczego imperium Przemysława Kleniewskiego, bogatego ziemianina z Lemszczyzny. Powstał pod koniec XIX-wieku, mieszcząc magazyny oraz siarkownie chmielu, w 1927 roku poddano go rozbudowie. Dzisiaj część powierzchni w suszarni jest wynajmowana, jednak wiele brakuje, by odzyskała swoją przedwojenną urodę — fragmenty elewacji pokryte są napisami, gdzieniegdzie poodpadały cegły i kształtki ceramiczne, a spora część okien została zamurowana.

Biernackiego 17 w Lublinie

proj.: Pracownia AKM fot.: Rafał Chojnacki

Z tej perspektywy nowy budynek przy ulicy Biernackiego stanowi zarówno nawiązanie, jak i kontrast do starej suszarni chmielu. Chociaż czerwień jego elewacji świetnie współgra z cegłą, z której wymurowano XIX-wieczny obiekt, to ekspresyjna geometria budynku, połączona z jego nienagannym wykonaniem, potęgują odczucia związane ze stanem zabytku. Nie jest to bynajmniej zarzut w stronę Pracowni AKM, a raczej sygnał dla właścicieli zabytkowego obiektu, który popada w ruinę w wyniku ich bezczynności.

Biernackiego 17 w Lublinie

proj.: Pracownia AKM

lastryko i czerwona bariera

W nowym budynku przy Biernackiego w Lublinie powstały 34 mieszkania o zróżnicowanych metrażach. Przeważają te o najmniejszej powierzchni, oscylującej około 37 metrów kwadratowych, występują one przy tym w wariantach dwu- oraz jednopokojowych. Są jednak i znacznie większe lokale, o metrażu sięgającym nawet nieco ponad 65 metrów kwadratowych. 

Biernackiego 17 w Lublinie

proj.: Pracownia AKM fot.: Rafał Chojnacki

Wszystkie mieszkania zostały skomunikowane przy pomocy wspólnej klatki schodowej, umiejscowionej w zachodniej części budynku. Na każdym piętrze prowadzą z niej długie korytarze, a poszczególne lokale zaprojektowano po ich obu stronach. Niestety, ze względu na sporą powierzchnię obiektu oraz jego dwu i pół traktowy układ, tylko część z lokali — przede wszystkim te zwrócone w kierunku podwórza, gdzie bryła budynku jest bardziej rozrzeźbiona — miała szansę na przewietrzenie z dwóch stron.

Biernackiego 17 w Lublinie

proj.: Pracownia AKM fot.: Rafał Chojnacki

Wnętrza przestrzeni wspólnych wykończono w jasnych barwach, przy wykorzystaniu białych tynków oraz brązowych, ceramicznych okładzin na ścianach. Zachowawczą paletę barw przełamują płytki podłogowe, imitujące wielobarwne lastryko oraz czerwone barierki, konsekwentnie nawiązujące do pokrycia elewacji budynku.

nowoczesna plomba w centrum Lublina

Plomba przy ulicy Biernackiego 17 to odważny akcent, postawiony rzut beretem od historycznego centrum Lublina. Nie jest pseudohistoryczna, wręcza na wskroś nowoczesna, jednak niepozbawiona licznych nawiązań do zabytkowego sąsiedztwa. Przy tym, jak na plombę przystało, wypełnia ubytek w różnorodnej zabudowie północnej części lubelskiego Śródmieścia, dogęszczając miasto i dokładając cegiełkę do uporządkowania jego tkanki urbanistycznej.

Biernackiego 17 w Lublinie

proj.: Pracownia AKM fot.: Rafał Chojnacki

To z pewnością nie koniec prac przy Biernackiego. Obecnie procedowane są wnioski o pozwolenie na budowę dla kolejnych działek w tej okolicy, a na swoją kolej wciąż czeka stojąca po drugiej stronie ulicy dawna suszarnia chmielu, której nie dosięgła jeszcze fala rewitalizacji obiektów poprzemysłowych w naszym kraju. Czy jej cegły również staną się na powrót tak czerwone, jak elewacje nowego budynku przy Biernackiego w Lublinie? 

Nagroda Roku SARP 2026

Budynek mieszkalny przy ulicy Biernackiego w Lublinie ma szansę na jedną z najważniejszych nagród architektonicznych w naszym kraju. Poniżej znajdują się opisy oraz pełna lista budynków nominowanych do Nagrody Roku SARP 2026:

• Dom Graniczny — TOPROJEKT

• Dom w domu. Przebudowa i rozbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Podkowa Leśna — Mak studio Łukasz Krzesiak | Michał Koć (Modus House)

• „Dom Książki” przy ulicy Gwarnej 13A w Poznaniu — Litoborski + Marciniak Biuro architektoniczne | EGO Studio | OYKA

• Przebudowa, nadbudowa i rozbudowa budynku handlowo-usługowego „Rusałka” w Lublinie — Pracownia AKM

• Budynek wielorodzinny z usługami w parterze przy ulicy Biernackiego 17 w Lublinie — Pracownia AKM

• „Centrum Przestrzeni Innowacyjnej” SGH w Warszawie — Stelmach i Partnerzy Biuro Architektoniczne

• Szkoła Podstawowa nr 119 im. 3. Berlińskiego Pułku Piechoty w Warszawie — WWAA

• AFI Office House w Warszawie — JEMS Architekci | Pracownia Architektury Krajobrazu Marta Tomasiak

• Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — INOONI Jakub Zygmunt | PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne

• Akademia Muzyczna im. F. Nowowiejskiego w Bydgoszczy — PLUS3-ARCHITEKCI

• Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego — Projekt Praga | Piotr Bujnowski Architekci | Zielone Studio

• Heritage Resort w Rybniku — TOPROJEKT

• Hotel Tribe Kraków Stare Miasto — Ingarden & Ewý Architekci

• Siedziba firmy SYLVA w Wielu — APA Wojciechowski Architekci

• Mosty Berdychowskie w Poznaniu - Ski Studio Błażej Szurkowski | ARPA Jerzy i Bartosz Gurawski | Maciej Sokolnicki MS86A | Adam Turczyn

• Modern Mokotów, etap 1 i 2 — BBGK Architekci

• Plac Centralny w Warszawie - A-A Collective | Landscape Practice

• Przebudowa i rozbudowa Domu Zdrojowego w Żegiestowie — Pracownia Projektowa F-11

• Arche Klasztor Wrocław — Arche

• Wnętrza restauracji „Barbara” w Warszawie — 89 stopni

• Park Aktywności Rodzinnej w Warszawie — JAZ+ Architekci

Przemysław Ciępka