#Nagroda Roku SARP 2026
Park Aktywności Rodzinnej w Wawrze cieszy mieszkańców stolicy już od roku. Powstał według projektu pracowni JAZ+Architekci oraz Szelest, chociaż to, co w nim najważniejsze, było na miejscu na długo przed pierwszą koncepcją. Według najprostszych definicji, park to teren zieleni urządzonej. Czy jesteśmy jednak w stanie wyznaczyć granicę pomiędzy przestrzenią naturalną, urządzoną, a taką w której działania człowieka zupełnie zdominowały przyrodę? Nowy warszawski park, nominowany do Nagrody Roku SARP 2026, wydaje się mieć na to pytanie trafną odpowiedź.
Jeśli chodzi o parki i duże, zielone przestrzenie publiczne, Warszawa w ostatnich latach zawiesiła poprzeczkę niezwykle wysoko. Nie chodzi wyłącznie o nagradzany Park Akcji „Burza” pod Kopcem Powstania Warszawskiego, ale też Park Żerański (oba projekty Archigrest i topoScape), Oś Królewską w Miasteczku Wilanów, czy park linearny na Ursynowie, powstający Południową Obwodnicą Warszawy , który jest jednocześnie najdłuższym ogrodem dachowym w Polsce.
Nieco mnie medialny był jak dotąd Park Aktywności Rodzinnej w Wawrze, zupełnie niezasłużenie, bo w jego przypadku wszystko jest niezwykłe — od lokalizacji, poprzez proces powstania koncepcji, aż na zielonych, aktywnych i nieco podmokłych efektach kończąc.
Park Aktywności Rodzinnej w Warszawie
proj.: JAZ+
wspólna przestrzeń, wspólny pomysł
Powstawanie Parku Aktywności Rodzinnej w Wawrze zaczęło się na długo przed ogłoszeniem konkursu na koncepcję architektoniczną. Chociaż projektowaniem architektury zajmują się specjaliści, osoby z odpowiednim wykształceniem i uprawnieniami, to z rezultatów ich pracy często korzysta cały przekrój społeczeństwa. Trudno spodziewać się, aby architektki i architekci każdorazowo byli w stanie rozpoznać ludzkie potrzeby w całej ich różnorodności — rozwiązaniem tego problemu jest projektowanie partycypacyjne, które znalazło zastosowanie w powstawaniu koncepcji nowej zielonej przestrzeni w Wawrze.
Pracując nad koncepcją zagospodarowania zielonego terenu, władze miasta zorganizowały dla wawerskiej społeczności serię konsultacji, spotkań i warsztatów, które zaowocowały wizją oczekiwań, jakie wobec nowego parku ma społeczność dzielnicy. Łącznie nad wypracowaniem pomysłu na Parku Aktywności Rodzinnej pracowało 230 mieszkańców i mieszkanek Warszawy. Dopiero kiedy ich potrzeby zostały jasno wyrażone, miasto rozpisało konkurs architektoniczny, który w 2022 roku wygrała pracownia Jaz+. Na finisz realizacji trzeba było poczekać niemal trzy lata, bo nowy park w Wawrze udostępniono w kwietniu 2025 roku.
Obiekt harmonijnie wpisuje się w krajobrazowy i kulturowy kontekst okolicy — przede wszystkim w bezpośrednie sąsiedztwo Lasku Wawerskiego a szerzej także w tradycję nadwiślańskiego Urzecza. Już przed realizacją projektu teren przyszłego parku był cenionym miejscem wypoczynku okolicznych mieszkańców: przestrzenią spacerów i nieformalnej zabawy w bliskim kontakcie z naturą. Zidentyfikowane wartości krajobrazowe, przyrodnicze i społeczne stały się punktem wyjścia do sformułowania głównych założeń koncepcji projektowej.
— pisze pracownia JAZ+ o swoim projekcie w Wawrze.
Park Aktywności Rodzinnej w dzielnicy Wawer
Park Aktywności Rodzinnej powstał przy ulicy Węglarskiej w Warszawie, na obszarze o powierzchni nieco ponad 4 hektarów. Od zachodu i południa graniczy z nim morze wawerskich domków, po wschodniej stronie parków rozciągają się Rodzinne Ogródki Działkowe „Zdrowie”. Północną granicę terenu wyznacza ściana Lasku Wawerskiego, drugiego co do wielkości lasu miejskiego w Warszawie, którego bliskość jest jednym ze źródeł rekreacyjnego potencjału parku. Równie ważna, co roślinnośc, jest w jego otoczeniu woda, zarówno ta płynąca wolno w dwóch pobliskich kanałach, jak i przesiąkająca spomiędzy kęp mchu i traw. Tak niezwykły teren wymagał odpowiedniego podejścia ze strony zespołu projektowego.
Park Aktywności Rodzinnej w Warszawie
proj.: JAZ+
miejsce nie-przekształcone
W projektowaniu terenów zielonych coraz głośniej wybrzmiewa filozofia nie-przekształcania. Do mistrzostwa opanowały ją zespoły Archigrest i topoScape, wykorzystując w swoich projektach gruzy przedwojennej Warszawy czy destrukty płyty żerańskiej, porośnięte roślinnością ruderalną, jako pełnoprawne elementy krajobrazu. Takie podejście towarzyszyło również pracowniom JAZ+ i Szelest, które projektując Park Aktywności Rodzinnej w Wawrze ograniczyły się przede wszystkim do punktowych działań, pozostawiając naturze to, co potrafi najlepiej:
Przyjęto zasadę przemyślanych, punktowych ingerencji a wprowadzane zmiany podporządkowano wsparciu lokalnej przyrody oraz poprawie jakości korzystania z terenu przez odwiedzających. W projekcie zaproponowano kompozycję opartą na „wyspach aktywności” oraz zróżnicowanym stopniu dostępności poszczególnych stref. Zieleń zaprojektowano jako układ kompozycji roślinnych wspierających bioróżnorodność, przy założeniu naturalnej dynamiki roślinności i sukcesji kształtowanej przez metodę pielęgnacji terenu. Wydobyto także potencjał kontrastów pomiędzy siedliskami wilgotnymi i suchymi oraz stanowiskami słonecznymi i zacienionymi.
— czytamy o Parku Aktywności Rodzinnej.
Park Aktywności Rodzinnej w Warszawie
proj.: JAZ+
doświadczenie krajobrazu
Tereny podmokłe to jedne z obszarów, które najmocniej cierpią w związku z działalnością człowieka. Ludzka skłonność do „regulowania” i kontroli nie może najwyraźniej poradzić sobie z dynamiczną, często nieprzewidywalną naturą rzek, bagien i mokradeł. Zmiany stosunków wodnych, tak częste na terenach zamieszkiwanych przez człowieka, często skutkują degradacją środowiska i katastrofami ekologicznymi. W projekcie Parku Aktywności Rodzinnej pracownia JAZ+ postanowiła skorzystać z możliwości, które oferuje nieprzeszktałcony krajobraz w kreatywny sposób:
W strefie zadrzewień z lokalnymi podmokłościami zaprojektowano obszar biocenotyczny, przez który poprowadzono kładkę widokową. Użytkownicy parku mogą tu poznawać charakterystykę siedlisk podmokłych oraz zasady obiegu wody w przyrodzie, bez generowania zbędnych kosztów środowiskowych. Do nieinwazyjnej aktywności w kontakcie z naturą zachęca między innymi gra terenowa „Znajdź to miejsce”, umożliwiająca doświadczanie zmiennego w czasie krajobrazu oraz naukę posługiwania się azymutami poprzez swobodną zabawę. Jej kanwą są platformy rozmieszczone w różnych częściach parku, powiązane z charakterystycznymi siedliskami i stanowiskami przyrodniczymi. Projekt uwzględnia także elementy edukacji przyrodniczej w postaci tablic informacyjnych.
— tłumaczy zespół odpowiedzialny za projekt nowego parku w Wawrze.
Różnorodność i bogactwo natury przyciąga, ale sprawia też, że czasem trudno nam „wydestylować” z niej pojedyncze zjawiska. Platformy oraz inne elementy edukacyjne, zaprojektowane w Parku Aktywności Rodzinnej, pozwalają skierować uwagę na najciekawsze zjawiska przyrodnicze. Ich obserwacja możliwa jest z niecodziennej perspektywy — na przykład z kładki zawieszonej pod samymi koronami drzew. Kiedy któryś z widoków okaże się szczególnie przykuwać wzrok, można przysiąść na jednej z ławek ustawionych na kładce.
Park Aktywności Rodzinnej w Warszawie
proj.: JAZ+
urzekające Urzecze
Jeśli zaś chodzi o podmokłą naturę terenu, to projekt parku wydaje się ingerować w nią w możliwie najmniejszym stopniu. Ilość powierzchni utwardzonych została ograniczona, a cały teren nowego parku w Wawrze oplata sieć gruntowych ścieżek, meandrujących pomiędzy skupiskami zieleni oraz elementami małej architektury.
Istotnym punktem odniesienia dla projektu jest tradycja Urzecza — mikroregionu doliny Wisły, stanowiącego ważny element tożsamości warszawskiej dzielnicy Wawer. Ze względu na podmokły charakter terenu i okresowe wylewy rzeki jego mieszkańcy musieli wykształcić umiejętność funkcjonowania w wymagającym środowisku. Połączenie surowości warunków życia na tym terenie z umiejętnością korzystania z naturalnych cyklów przyrodniczych, wpłynęły na powstanie charakterystycznego krajobrazu kulturowego.
— czytamy w opisie Parku Aktywności Rodzinnej.
Park Aktywności Rodzinnej w Warszawie
proj.: JAZ+
pomysł na popołudnie w Wawrze
Zgodnie z nazwą, w Parku Aktywności Rodzinnej znalazła się infrastuktura umożliwiająca wyciśnięcie „maksimum” potencjału rekreacyjnego przy jak najmniejszym stopniu przekształcenia cennego środowiska. Większość stref aktywności zaprojektowano w północnej i zachodniej części parku — najdalej od Lasku Wawerskiego, za to najbliżej ulicy, przy której znajduje osiedle domów jednorodzinnych.
Nowy park tworzy przestrzeń sprzyjającą spotkaniom mieszkańców, wspierając budowanie więzi społecznych i uzupełniając ofertę przestrzeni publicznych Wawra. W programie parku znalazły się między innymi boiska do badmintona i buli, plenerowe szachy, pole do minigolfa, polana piknikowa z miejscami na ogniska, a także naturalny plac zabaw dla najmłodszych. Dla właścicieli czworonogów przewidziano wybieg dla psów.
— wymienia pracownia JAZ+.
Park Aktywności Rodzinnej w Warszawie
proj.: JAZ+
otwockie inspiracje
Sercem Parku Aktywności Rodzinnej w Wawrze jest plac, pośrodku którego stanął niewielki budynek:
W węzłowym punkcie parku zlokalizowano pawilon z kawiarnią — architektoniczną reinterpretację charakterystycznych wiat przystanków kolejowych linii otwockiej, tradycji architektury drewnianej oraz surowej estetyki urzeczańskiej.
— czytamy.
Park Aktywności Rodzinnej w Warszawie
proj.: JAZ+
Oprócz sali, w której mieści się kawiarnia, przed budynkiem znalazł się zadaszony taras, pod którym można schronić się przed deszczem albo promieniami słońca. Podłużny, częściowo przeszklony pawilon uwidacznia drewnianą konstrukcję zarówno w elewacjach, jak i we wnętrzu. Poszczególne elementy, na przykład czoła belek i krokwi podkreślono akcentem kolorystycznym:
Wszystkie obiekty architektoniczne i elementy małej architektury zaprojektowano z drewna, zabezpieczonego poprzez opalanie, które jako metoda konserwacji znacząco wydłuża trwałość materiału. Naturalne i opalane drewno uzupełnia akcentowy, ciemnoczerwony kolor, pełniący funkcję zarówno porządkującą, jak i wyróżniającą — między innymi w narracji zaprojektowanej ścieżki przyrodniczej. Pawilon, wiaty, kładka oraz pozostałe elementy małej architektury oparto na spójnym detalu, tworzącym unikatowy charakter parku i wzmacniającym jego zakorzenienie w lokalnej tożsamości.
— wyjaśnia zespół pracowni JAZ+.
Park Aktywności Rodzinnej w Warszawie
proj.: JAZ+
architektura i natura w jednym rzędzie
Park Aktywności Rodzinnej w Wawrze jest jedną z tych przestrzeni publicznych, w których — w pełni słusznie — architektura nie wychodzi przed szereg. Nie stoi za nim wzniosła historia Powstania Warszawskiego, jak w przypadku Parku Akcji „Burza”, czy przemysłowe dziedzictwo, obecne na terenie Parku Żerańskiego. Filozofia projektowa wydaje się jednak podobna — a że w przypadku Parku Aktywności Rodzinnej za kształt zastanego terenu odpowiada nie człowiek, a sama natura, to tym lepiej.
Nagroda Roku SARP 2026
Park Aktywności Rodzinnej w Warszawie ma szansę na jedną z najważniejszych nagród architektonicznych w naszym kraju. Poniżej znajdują się opisy oraz pełna lista budynków nominowanych do Nagrody Roku SARP 2026:
-
Dom Graniczny — TOPROJEKT
-
Dom w domu. Przebudowa i rozbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Podkowa Leśna — Mak studio Łukasz Krzesiak | Michał Koć (Modus House)
-
„Dom Książki” przy ulicy Gwarnej 13A w Poznaniu — Litoborski + Marciniak Biuro architektoniczne | EGO Studio | OYKA
-
Przebudowa, nadbudowa i rozbudowa budynku handlowo-usługowego „Rusałka” w Lublinie — Pracownia AKM
-
Budynek wielorodzinny z usługami w parterze przy ulicy Biernackiego 17 w Lublinie — Pracownia AKM
-
„Centrum Przestrzeni Innowacyjnej” SGH w Warszawie — Stelmach i Partnerzy Biuro Architektoniczne
-
Szkoła Podstawowa nr 119 im. 3. Berlińskiego Pułku Piechoty w Warszawie — WWAA
-
AFI Office House w Warszawie — JEMS Architekci | Pracownia Architektury Krajobrazu Marta Tomasiak
-
Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Mikołowie — INOONI Jakub Zygmunt | PSBA Przemysław Sokołowski Biuro Architektoniczne
-
Akademia Muzyczna im. F. Nowowiejskiego w Bydgoszczy — PLUS3-ARCHITEKCI
-
Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego — Projekt Praga | Piotr Bujnowski Architekci | Zielone Studio
-
Heritage Resort w Rybniku — TOPROJEKT
-
Hotel Tribe Kraków Stare Miasto — Ingarden & Ewý Architekci
-
Siedziba firmy SYLVA w Wielu — APA Wojciechowski Architekci
-
Mosty Berdychowskie w Poznaniu — Ski Studio Błażej Szurkowski | ARPA Jerzy i Bartosz Gurawski | Maciej Sokolnicki MS86A | Adam Turczyn
-
Modern Mokotów, etap 1 i 2 — BBGK Architekci
-
Plac Centralny w Warszawie - A-A Collective | Landscape Practice
-
Przebudowa i rozbudowa Domu Zdrojowego w Żegiestowie — Pracownia Projektowa F-11
-
Arche Klasztor Wrocław — Arche
-
Wnętrza restauracji „Barbara” w Warszawie — 89 stopni
-
Park Aktywności Rodzinnej w Warszawie — JAZ+ Architekci
